0qQHP9TwcpB6sMnw5SqK6ZFKRO0=nkws3AvDlluuOCaqjIm74Hjv/L8=lrdZaZJhaCrO8atjYCtcFMMvHokNxJcPusS8On+siKvnmpRjrxaM1AIPkXod1Ja7 UCJ4H5IcO7+Uvx7Ma5Q/poT3P2NlCGdbQi2Qyf10Y3Fy0CuqqJVySERjYla8bk7Y gTz4gw73MLxxH6XhRbFdQY4MePU9UkS+SBMyyS29f7+Hc5osvu9R2CnkmNwavxry U1QaK/rBzpypI4H7tcqTxb3s6xGc1gSbhnl9sRfGueIHz3o4a1eSUJMeBV5Me9RJ 5mCnzzTfodJfwUb2ftIEblpJOOsf40eMNNmk5qau2REVIfy6DAWtacgOQ5t08vcV csShjBw0wbjueD795rfqcw==MIIFsjCCBJqgAwIBAgIQWe5w2IGYF3ugf6Lee8gP6zANBgkqhkiG9w0BAQUFADBc MRQwEgYDVQQFEwtOciB3cGlzdTogMTELMAkGA1UEBhMCUEwxIjAgBgNVBAoMGVVu aXpldG8gVGVjaG5vbG9naWVzIFMuQS4xEzARBgNVBAMMCkNFUlRVTSBRQ0EwHhcN MTUxMTE3MTI1OTAxWhcNMTcxMTE2MTI1OTAxWjCB8TEuMCwGA1UEAwwlSmFuIFN6 eXN6a287IE1pbmlzdGVyc3R3byDFmnJvZG93aXNrYTEMMAoGA1UEKgwDSmFuMRAw DgYDVQQEDAdTenlzemtvMRowGAYDVQQFExFQRVNFTDo0NDA0MTkwMjMxNjEhMB8G A1UECgwYTWluaXN0ZXJzdHdvIMWacm9kb3dpc2thMSowKAYDVQQQMCEMDldhd2Vs c2thIDUyLzU0DA8wMC05MjIgV2Fyc3phd2ExETAPBgNVBAcMCFdhcnN6YXdhMRQw EgYDVQQIDAttYXpvd2llY2tpZTELMAkGA1UEBhMCUEwwggEiMA0GCSqGSIb3DQEB AQUAA4IBDwAwggEKAoIBAQDSOKktxzrorSG2jmpbFUWvd7mN96Cea7F3ySOwmCVR NA5J8pstDZiQFtoa/6qslJ+9PCA3xYPOm58PMpKhlvHrMWLrro/rbrCZ+TrAy0EY PGq1NmtDOsl1pM4L/xbnaKDMqKmCBx/wGWS5+tX/e3O7ueQxsjTmzTjSP8paaP8r 3w+ibGQ0+YDhEYFc01+G2oCFWtB5GcgqZkOB4DZ1/G0VzFvgTaUVOuirrAWz1GWq I8WE0LhcBVeVsNJ7VZBqFOF83E7T/TRs0x1JWcGkIM0mv8BHfnmjeT3e7tB8oULM UZ7zxnrKCrtTBMk543AhFNzHYecZ/TB6Xu/NcX2w4+JZAgMBAAGjggHYMIIB1DAM BgNVHRMBAf8EAjAAMC8GA1UdHwQoMCYwJKAioCCGHmh0dHA6Ly9jcmwuY2VydHVt LnBsL3FjYTE0LmNybDAfBgNVHSMEGDAWgBSNudnz4XN9QANKcv6NDp3gTXfJFjAd BgNVHQ4EFgQU+m+OBvGwfuScmFzF9R264vt7SZEwDgYDVR0PAQH/BAQDAgZAMIIB FwYDVR0gBIIBDjCCAQowggEGBgsqhGgBhvZ3AgQBATCB9jAtBggrBgEFBQcCARYh aHR0cDovL3d3dy5jZXJ0dW0ucGwvcmVwb3p5dG9yaXVtMIHEBggrBgEFBQcCAjCB tzAgFhlVbml6ZXRvIFRlY2hub2xvZ2llcyBTLkEuMAMCAQEagZJDZXJ0dW0gUUNB IFByb2Zlc2pvbmFsbnkgLSBrd2FsaWZpa293YW55IGNlcnR5ZmlrYXQgd3lkYW55 IHByemV6IFVuaXpldG8gVGVjaG5vbG9naWVzIFMuQS4gemdvZG5pZSB6IHd5bWFn YW5pYW1pIFVzdGF3eSBvIHBvZHBpc2llIGVsZWt0cm9uaWN6bnltLjAoBggrBgEF BQcBAwQcMBowCAYGBACORgEBMA4GCSqEaAFlAwEBAgoBBDANBgkqhkiG9w0BAQUF AAOCAQEAtt+UFwUrqt4uuMhjTRyrZDq1byHT2C2GFChxsYfSnNzrtcCGoyFDxkMT 01ACILUyHSka4xyR3RU/aobimXm/0LYTcS6bzOpmLT6+aQ3AWD8BFkFKnEoEOKyc DRao5gHgpqK2x/iycmSQMs7EG7GhxAM9W8oQkZixl8UxhnJVZdsiXV059aoFNLeO 5fPhoq4/+g9eqKPwToIesKKJ2MXryzajMLmRx1Dr4LVZfw2OHC+Pc/8xgQ9kLyGP zMCtYwy+PZN8YLnu/i1CkVcMDvqUvFQSSL6jFfmg1bWaPZ/rSUecsgr/qNsRPmzn 8RZ6WFpIySasGBAB4kQKU0kHZRJhWA==2016-01-12T11:32:37ZsR4Wzhc6hHznP1fsPW+isRZGhB0=CN=CERTUM QCA,O=Unizeto Technologies S.A.,C=PL,serialNumber=Nr wpisu: 1119539347060454947618692194801663086571MIME-Version: 1.0 Content-Type: text/xml Content-Transfer-Encoding: binary Content-Disposition: filename="zarz. MŚ ws Gorczańskiego PN2.xml"http://www.certum.pl/OIDAsURI/signedFile/1.2.616.1.113527.3.1.1.3.1Opis formatu dokumentu oraz jego pełna nazwahttp://www.certum.pl/OIDAsURI/signedFile.pdftext/xmlhttp://uri.etsi.org/01903/v1.2.2#ProofOfApprovalMIIIbQYJKoZIhvcNAQcCoIIIXjCCCFoCAQMxCzAJBgUrDgMCGgUAMIHWBgsqhkiG 9w0BCRABBKCBxgSBwzCBwAIBAQYLKoRoAYb2dwIEAQIwITAJBgUrDgMCGgUABBTe 4BvahWvTRtj/P+F1Ct8L+vV+1wIHCqh77lYJ8RgPMjAxNjAxMTIxMTMyNDJaMAMC AQECCQCmUuqBSUxzZ6BhpF8wXTEUMBIGA1UEBRMLTnIgd3Bpc3U6IDIxCzAJBgNV BAYTAlBMMSIwIAYDVQQKDBlVbml6ZXRvIFRlY2hub2xvZ2llcyBTLkEuMRQwEgYD VQQDDAtDRVJUVU0gUVRTQaCCBJkwggSVMIIDfaADAgECAhQRRnwV8FUvQwUZKu0y 2Ygp5Vl9fDANBgkqhkiG9w0BAQUFADBuMQswCQYDVQQGEwJQTDEuMCwGA1UECgwl TWluaXN0ZXIgd2xhc2Npd3kgZG8gc3ByYXcgZ29zcG9kYXJraTEvMC0GA1UEAwwm TmFyb2Rvd2UgQ2VudHJ1bSBDZXJ0eWZpa2FjamkgKE5DQ2VydCkwHhcNMTQwNDA3 MDcyNDI5WhcNMTkwNDA3MjM1OTU5WjBdMRQwEgYDVQQFEwtOciB3cGlzdTogMjEL MAkGA1UEBhMCUEwxIjAgBgNVBAoMGVVuaXpldG8gVGVjaG5vbG9naWVzIFMuQS4x FDASBgNVBAMMC0NFUlRVTSBRVFNBMIIBIjANBgkqhkiG9w0BAQEFAAOCAQ8AMIIB CgKCAQEAr87eb0mDHVXFEhrWEn41cvWNIpwiBvouFMo+xNd8csjSh0p0hmXhuREY oTNUY6pOHUFRXCGCR5aTc3qN65zDuqnyfb+ui1HNR7GOfewP4y0OG6kTzysaDClN PcR3XUXnzuR+OTfzhmwXMi7jPgPFLI2QAuc3en8x7zRBn5fLSa6pW3FihXP+laYc xI0Xe8SCfGC+dl75gA/wFqlAIKGfU8X39JO6AOhZJHMIQosrfeR3Yk/E6cBBk1Jp qD0h25YOf0qz+7BUEYvNBKpWOGoYx+KpFclzS0oQfD5IxHB1L+q0DSdQVpy7ymRK 07OuJWcAz1+h80REamqSgL0APwcfuQIDAQABo4IBOjCCATYwFgYDVR0lAQH/BAww CgYIKwYBBQUHAwgwDAYDVR0TAQH/BAIwADCBqwYDVR0jBIGjMIGggBRZNAz7fedF AW/JcJbCTgb4D4FD9qFypHAwbjELMAkGA1UEBhMCUEwxLjAsBgNVBAoMJU1pbmlz dGVyIHdsYXNjaXd5IGRvIHNwcmF3IGdvc3BvZGFya2kxLzAtBgNVBAMMJk5hcm9k b3dlIENlbnRydW0gQ2VydHlmaWthY2ppIChOQ0NlcnQpghRipw0EwyS41CdWzD+B a/LrMu8HGTAxBgNVHSABAf8EJzAlMCMGBFUdIAAwGzAZBggrBgEFBQcCARYNd3d3 Lm5jY2VydC5wbDAOBgNVHQ8BAf8EBAMCBsAwHQYDVR0OBBYEFL/dbzsgjFOQVz/S 4FixQa5D+DGTMA0GCSqGSIb3DQEBBQUAA4IBAQDTkAfXYSo9HQRyMirdjKjk9sDq qRFwh8UUmw8FQkTPquFzrVW7YuuUryI5imOjpEfsaF1cubD3SyPvs6e4W1KZMS+j NsWGyplwH1aQSTtomtbvvNIJc6qJD6UrCFrC9BoqYdIO+M0lfmQb5pGS9WoNtTSX PJlGaosCHdthYg9EbNnuvcYI0dnimvBwE++e15YT1XNDXPL4h5E6rfnNKWjvLORM KNMeuAaZynobOJH4bCPLPHg1Xh1CpnmU5mERxICKMiJZDvDX/kJ4qpWrB8be0Lfv sPq18vG4R0GpQufX8LpI4Lf8BNcMLQetrHvMTJt6TZ+mvetxoItjIjxHkKCdMYIC 0DCCAswCAQEwgYYwbjELMAkGA1UEBhMCUEwxLjAsBgNVBAoMJU1pbmlzdGVyIHds YXNjaXd5IGRvIHNwcmF3IGdvc3BvZGFya2kxLzAtBgNVBAMMJk5hcm9kb3dlIENl bnRydW0gQ2VydHlmaWthY2ppIChOQ0NlcnQpAhQRRnwV8FUvQwUZKu0y2Ygp5Vl9 fDAJBgUrDgMCGgUAoIIBHjAaBgkqhkiG9w0BCQMxDQYLKoZIhvcNAQkQAQQwHAYJ KoZIhvcNAQkFMQ8XDTE2MDExMjExMzI0MlowIwYJKoZIhvcNAQkEMRYEFGvPCC1N r78rl/sXOWM8PkSJ3wD+MIG8BgsqhkiG9w0BCRACDDGBrDCBqTCBpjCBowQULpYK 5OnQRr/gycpjCiYHake+9+gwgYowcqRwMG4xCzAJBgNVBAYTAlBMMS4wLAYDVQQK DCVNaW5pc3RlciB3bGFzY2l3eSBkbyBzcHJhdyBnb3Nwb2RhcmtpMS8wLQYDVQQD DCZOYXJvZG93ZSBDZW50cnVtIENlcnR5ZmlrYWNqaSAoTkNDZXJ0KQIUEUZ8FfBV L0MFGSrtMtmIKeVZfXwwDQYJKoZIhvcNAQEFBQAEggEAOMf0Ysvx6E5tEmUAWD1f J71Kl/1Nrkj9CDWEeRqAeIXOKwisiVvwGO/KWq7N12Xaku62omd6Y0WrQL7jb/1y i6Gx+lH0JzzL5Me63BeC9UipH+uByGGrXNg6sv4u1DAoxvE7OzBUzqGHS+P58ahr CEq1keNeSEUQC32NOJqzQo2pud/jjmDooSnsYqrD9u2VJISAmn4jJt4gvU3HtDj/ wjlZ8ObzvpTqeKqJ98QW+xek1GU8HY5JNtMRVCuFkAxzqgZmYsB4J4OoiE/Fy8zL +mvGdybQ0bK6u42L3Y5XTbucG/WgK+gv4fvocjvujqIiTByQGYfpg1Rc6js74C3kUQ==zarządzenieMinistra środowiska)z dnia ……………………. w sprawie zadań ochronnych dla Gorczańskiego Parku NarodowegoNa podstawie art. 22 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651 i 1935) zarządza się, co następuje:§ 1. Ustanawia się zadania ochronne dla Gorczańskiego Parku Narodowego, zwanego dalej „Parkiem”, na lata 2016–2018.§ 2. Zadania ochronne, o których mowa w § 1, obejmują:1)identyfikację i ocenę istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych oraz wskazanie sposobów eliminacji lub ograniczania tych zagrożeń i ich skutków, stanowiące załącznik nr 1 do zarządzenia;2)opis sposobów ochrony czynnej ekosystemów, z podaniem rodzaju, rozmiaru i lokalizacji poszczególnych zadań, stanowiący załącznik nr 2 do zarządzenia;3)opis sposobów ochrony czynnej gatunków roślin i zwierząt, stanowiący załącznik nr 3 do zarządzenia;4)wskazanie obszarów objętych ochroną ścisłą, czynną i krajobrazową, stanowiące załącznik nr 4 do zarządzenia;5)wskazanie miejsc udostępnianych w celach rekreacyjnych, z podaniem maksymalnej liczby osób mogących przebywać jednocześnie w tych miejscach, stanowiące załącznik nr 5 do zarządzenia.§ 3. Zarządzenie wchodzi w życie z dniem następującym po dniu ogłoszenia.Minister ŚrodowiskaZałącznik do zarządzenia Ministra Środowiska z dnia ……… (poz. …) Załącznik nr 1IDENTYFIKACJA I OCENA ISTNIEJĄCYCH I POTENCJALNYCH ZAGROŻEŃ WEWNĘTRZNYCH I ZEWNĘTRZNYCH ORAZ WSKAZANIE SPOSOBÓW ELIMINACJI LUB OGRANICZANIA TYCH ZAGROŻEŃ I ICH SKUTKÓWI.Zagrożenia wewnętrzne istniejące1) Lp.Identyfikacja i ocena zagrożeńWskazanie sposobów eliminacji lub ograniczenia zagrożeń i ich skutków1Zagrożenie monokulturowych drzewostanów świerkowych i drzewostanów z dużym udziałem świerka (Picea), na skutek żerów kambiofagów oraz infekcji grzybami pasożytniczymi w ekosystemach leśnych Parku przeznaczonych do przebudowy składu gatunkowego1.Przebudowa drzewostanów. 2.Usuwanie drzew zasiedlonych przez kambiofagi lub grzyby pasożytnicze (ścinanie, wywóz). 3.Wykładanie pułapek na owady.4.Korowanie zasiedlonego drewna, niszczenie kory.5.Prognozowanie występowania owadów.6.Monitoring, w szczególności monitoring fotograficzny stanu drzewostanów Parku2Uszkadzanie odnowień i młodników leśnych przez zwierzęta Zabezpieczanie odnowień i młodników przed uszkodzeniami.Regulacja liczebności populacji jelenia (Cervus elaphus) pod warunkiem potwierdzenia takiej konieczności w oparciu analizę uwarunkowań ekologicznych (relacja drapieżnik-ofiara, możliwości migracji, stały monitoring wielkości populacji, analiza wielkości wyrządzanych szkód), zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie (Dz. U. z 2013 r. poz. 1226,z późn. zm.). Ochrona ostoi dużych drapieżników3Niezgodny z siedliskiem skład gatunkowy niektórych drzewostanów (głównie sztucznych świerczyn) oraz ich nieprawidłowa struktura przestrzenna 1.Przebudowa drzewostanów.2.Wykorzystanie odnowień naturalnych lub sztucznych 4Pojawianie się niepożądanych gatunków drzew, krzewów oraz roślin zielnych w cennych przyrodniczo ekosystemach nieleśnych i leśnych, powodujące obniżenie ich przyrodniczej wartości 1.Wykaszanie roślin zielnych. 2.Usuwanie drzew i krzewów z powierzchni ekosystemów nieleśnych i leśnych 5Zanikanie niektórych gatunków roślin w następstwie zaniechania gospodarki pasterskiej Wykaszanie polan reglowych. Nawożenie organiczne oraz wypas owiec (Ovis) i bydła w celu zatrzymania degradacji cennych zespołów roślinnych6Zanikanie niektórych gatunków roślin w następstwie gospodarki pasterskiej 1.Czasowe grodzenie powierzchni w celu zabezpieczenia cennych gatunków roślin przed zgryzaniem. 2.Czasowe grodzenie powierzchni porównawczych7Zagrożenie dla ekosystemów wskutek niewłaściwej gospodarki rolnej i leśnej (melioracje odwadniające, przekształcanie pastwisk na grunty rolne, zalesianie polan, antropopresja) prowadzonej przez właścicieli gruntów prywatnych na obszarze ParkuWykup gruntów niebędących w użytkowaniu wieczystym Parku znajdujących się na obszarze Parku8Zagrożenia populacji niektórych gatunków zwierząt, w szczególności głuszca (Tetrao urogallus), jarząbka (Tetrastes bonasia) i dużych drapieżników, na skutek oddziaływania niekorzystnych czynników biotycznych (zmiany środowiska) i antropogenicznych (naruszanie ostoi)Ochrona rejonów występowania (patrole, strefy ochronne, tablice informacyjne). Monitoring wybranych gatunków9Zagrożenia siedlisk nieleśnych na skutek oddziaływania niekorzystnych czynników biotycznych i abiotycznychCzynna ochrona siedlisk nieleśnych:koszenie,zbieranie skoszonej biomasy,usuwanie krzewów,nawożenie organiczne.Monitoring wybranych siedlisk10Zanikanie miejsc rozrodu dla płazów i bezkręgowców związanych ze stagnującą wodąZachowanie i odtwarzanie niewielkich zbiorników wodnych, wykorzystywanych przez płazy oraz wodne bezkręgowce jako miejsca rozrodu.Okresowe usuwanie namułów i nadmiernie rozwijającej się roślinności11Duża śmiertelność płazów w okresie godowym podczas ich przechodzenia przez drogi oraz w koleinach znajdujących się na drogach wewnętrznych Parku Wykonywanie zabezpieczeń przy drogach w miejscach wędrówek płazów oraz likwidacja kolein w trakcie remontowania dróg 12Zanikanie miejsc rozrodu i bytowania gadówWykaszanie roślin zielnych, usuwanie drzew i krzewów z powierzchni ekosystemów nieleśnych. Zachowanie i odtwarzanie niewielkich zbiorników wodnych oraz śródpolnych kopców z kamieni wykorzystywanych przez gady jako miejsca rozrodu i bytowania.Usuwanie ekspansywnej roślinności z otoczenia kopców z kamieni13Mała liczba miejsc lęgowych dla ptaków gniazdujących w dziuplach.Zagrożenie ptaków w okresie zimy z powodu ograniczonej ilości pokarmuWywieszanie skrzynek lęgowych dla ptaków w drzewostanach z małą ilością drzew z dziuplami.Sporadyczne dokarmianie ptaków zimą ograniczone do otoczenia budynków stanowiących własność Parku oraz rejonów dolnych części głównych dolin użytkowanych turystycznie (działanie o charakterze edukacyjnym) 14Zanikanie endemicznych bezkręgowców wodnych (krenobiontycznych i krenofilnych) w obszarach źródliskUtrzymanie i konserwacja techniczna ujęć źródlisk, w szczególności na polanach15Niszczenie siedlisk przyrodniczych w wyniku ruchu turystycznego i narciarskiegoZapewnienie właściwej obsługi i usprawnienie przebiegu ruchu turystycznego przez remonty i modernizację szlaków, ścieżek edukacyjnych, miejsc biwakowych, małej architektury turystycznej oraz ich czytelne oznakowanie 16Zanikanie kultury pasterskiej.Niszczenie szałasów związanych z dawną gospodarką pasterską oraz innych historycznych obiektów kultury materialnejProwadzenie działań zmierzających do aktywizacji lokalnych społeczności w kierunku podtrzymywania dawnych form gospodarki pasterskiej.Wypas kulturowy wspierany przez Park.Remont, odbudowa lub utrzymanie zagrożonych obiektów kultury pasterskiej oraz innych obiektów o historycznym znaczeniu17Zanikanie lub ubożenie walorów krajobrazowych Czynna ochrona polan reglowych.Utrzymanie punktów i ciągów widokowych18Pojawianie się niepożądanych gatunków drzew, krzewów oraz roślin zielnych w obszarze parku dworskiego w Porębie Wielkiej oraz w innych miejscach historycznych, powodujące obniżanie ich wartości estetycznej i dydaktycznejUsuwanie nadmiernie rozwijających się drzew i krzewów, pielęgnacja zadrzewień istniejących i wykaszanie roślinności zielnej. Prace porządkowe.Eliminacja gatunków obcych19Niszczenie historycznych obiektów budowlanych w obszarze parku dworskiego w Porębie WielkiejRemont, odbudowa lub utrzymanie zagrożonych obiektów o historycznym znaczeniu20Uszkodzenia oraz zanikanie drzewostanu i roślinności zielnej, wprowadzonej pierwotnie przez twórców założenia ogrodowego w obszarze parku dworskiego w Porębie Wielkiej, na skutek czynników biotycznych (patogeny) i abiotycznych (uszkodzenia przez wiatr, nadmierne opady śniegu)Działania konserwatorskie w istniejącym drzewostanie oraz wprowadzanie nowych nasadzeń, nawiązujących rozmieszczeniem i składem gatunkowym do założenia pierwotnego 21Erozja dróg i ścieżek powodowana przez wody opadoweTechniczne zabezpieczenia przeciwerozyjne spowalniające spływ powierzchniowy wód opadowych z dróg i ścieżek 22Erozja szlaków i ścieżek edukacyjnych w miejscach ruchu turystycznegoZapewnienie właściwej obsługi i usprawnienie przebiegu ruchu turystycznego przez remonty i modernizację szlaków, ścieżek edukacyjnych, miejsc biwakowych, małej architektury turystycznej oraz ich czytelne oznakowanie23Zanikanie znaków granic wewnętrznych ParkuOdtwarzanie znaków granic wewnętrznych Parku24Nieuregulowany stan własności niektórych gruntów prywatnych na obszarze ParkuUregulowanie stanu własności w odniesieniu do gruntów prywatnych na obszarze ParkuII.Zagrożenia wewnętrzne potencjalne1) Lp.Identyfikacja i ocena zagrożeńWskazanie sposobów eliminacji lub ograniczenia zagrożeń i ich skutków1Zagrożenie pożaramiOchrona przeciwpożarowa:patrole ochronne, utrzymanie drożności dróg dojazdowych i pożarowych, utrzymywanie sprzętu ochrony przeciwpożarowej, utrzymanie łączności, dozorowanie pożarzysk2Występowanie silnych wiatrów, a także okiści powodujących uszkodzenia w drzewostanach oraz implikujących zagrożenia dla przebywających w nich osób Usuwanie wiatrowałów i wiatrołomów drzew iglastych z powierzchni uszkodzonych drzewostanów.Usuwanie drzew powalonych i uszkodzonych, a także martwych stojących oraz silnie nachylonych z obrzeży oraz z powierzchni szlaków turystycznych, ścieżek rowerowych, spacerowych, edukacyjnych i dróg dojazdowych III. Zagrożenia zewnętrzne istniejące1) Lp.Identyfikacja i ocena zagrożeńWskazanie sposobów eliminacji lub ograniczenia zagrożeń i ich skutków1Zagrożenia populacji niektórych gatunków zwierząt, w szczególności głuszca (Tetrao urogallus), jarząbka (Tetrastes bonasia) i dużych drapieżników, na skutek oddziaływania niekorzystnych czynników biotycznych (zmiany środowiska) i antropogenicznych (naruszanie ostoi)Ochrona rejonów występowania:patrole, ustanawianie stref ochronnych, ustawianie tablic informacyjnych. Monitoring wybranych gatunków2Duża śmiertelność płazów w okresie godowym podczas ich przechodzenia przez drogi w otulinie Parku Nadzór nad wykonywaniem zabezpieczeń przy drogach w miejscach wędrówek płazów3Zanikanie miejsc rozrodu dla płazów i bezkręgowców związanych ze stojącą wodą w otoczeniu ParkuZachowanie i odtwarzanie niewielkich zbiorników wodnych, wykorzystywanych jako miejsca rozrodu przez płazy oraz wodne bezkręgowce 4Pojawianie się niepożądanych gatunków roślin zielnych (gatunków obcych) w cennych przyrodniczo ekosystemach nieleśnych i leśnych, powodujące obniżanie różnorodności biologicznej siedliskUsuwanie niepożądanych roślin zielnych, w szczególności z użyciem środków chemicznych5Presja związana z budową nowych ujęć wody w obszarze przygranicznym Parku, powodujących osuszanie terenu oraz degradację cennych siedlisk przyrodniczych Działanie na rzecz konserwacji oraz przebudowy istniejących ujęć wody na terenie Parku, pozwalających na jej pobór na dotychczasowym poziomie 6Zanikanie znaków granic zewnętrznych ParkuOdtwarzanie i konserwacja znaków granicy zewnętrznej Parku7Nielegalne wejścia i wjazdy w obszar Parku przez osoby nieupoważnione Patrole monitorujące. Wystawianie tablic informacyjnych.Odtwarzanie i konserwacja znaków granicy zewnętrznej Parku8Kłusownictwo Patrole ochronne we współpracy z Policją.Zdejmowanie wnyków9Zawężanie funkcjonalnych korytarzy ekologicznych poza granicami Parku wskutek urbanizacji obszarów przyległych i tworzenia barier środowiskowych dla swobodnej migracji zwierzątDziałanie na rzecz uwzględniania w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego sąsiadujących gmin oraz w ich miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego przebiegu korytarzy ekologicznych i przejść dla zwierząt na drogachIV. Zagrożenia zewnętrzne potencjalne1) Lp.Identyfikacja i ocena zagrożeńWskazanie sposobów eliminacji lub ograniczenia zagrożeń i ich skutków1Zagrożenie pożaramiWspółpraca z sąsiednimi jednostkami Straży Pożarnej w ochronie przeciwpożarowej.Działania edukacyjne w szkołach2Zagrożenia ze strony nielegalnych inwestycji budowlanych powstających na terenie Parku oraz jego otulinyMonitorowanie zamierzeń inwestycyjnych.Współpraca z właściwymi organami administracji publicznej3Zagrożenie zanieczyszczeniem powietrza, wód i gleb, w szczególności przez sąsiadujące z Parkiem obiekty turystyczne (schroniska), agroturystyczne i rekreacyjno-sportowe (stacje narciarskie) Monitorowanie zanieczyszczeń wytwarzanych w szczególności przez działalność sąsiadujących z Parkiem obiektów turystycznych, agroturystycznych i rekreacyjno-sportowych4Zagrożenie utratą zewnętrznych korytarzy ekologicznych w wyniku rozwoju nieuporządkowanej struktury urbanistycznej Działanie na rzecz uwzględniania w studiach uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego sąsiadujących gmin oraz w ich miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego przebiegu korytarzy ekologicznych i przejść dla zwierząt na drogach1) Zagrożenia uszeregowano od najistotniejszego. Załącznik nr 2OPIS SPOSOBÓW OCHRONNY CZYNNEJ EKOSYSTEMÓW, Z PODANIEM RODZAJU, ROZMIARU I LOKALIZACJI POSZCZEGÓLNYCH ZADAŃI. Sposoby ochrony czynnej ekosystemów na obszarach ochrony ścisłej A. W ekosystemach leśnychLp.Rodzaj zadań ochronnychRozmiarLokalizacja1)1Monitoring stanu populacji kornika drukarza (Ips typographus), drwalnika paskowanego (Trypodendron lineatum) i brudnicy mniszki (Lymantria monacha) za pomocą pułapek feromonowychDo 400 sztukObszar ochrony ścisłej2Monitoring występowania owadów z rodzaju zasnuja (Cephalcia) w oparciu o pomiary na powierzchniach próbnychWedług potrzeb3Monitoring stanu populacji kornika drukarza (Ips typographus) oraz niektórych gatunków towarzyszących z podrodziny kornikowatych (Scolytinae) za pomocą drzew pułapkowych (adaptacja drzew połamanych i przewróconych), celem oceny stopnia rozwoju populacji Do 30 sztuk4Monitoring stanu sanitarnego drzewostanów w oparciu o metody fotograficzne z wykorzystaniem samolotu, motolotni lub paralotni Według potrzeb5Monitoring stanu sanitarnego drzewostanów świerkowych i drzewostanów z dużym udziałem świerka (Picea) na stałych powierzchniach próbnych6Monitoring roślinności przy wybranych szlakach i ścieżkach edukacyjnych 7Monitoring presji jeleniowatych (Cervidae) na odnowienia w drzewostanach 8Monitoring dużych ssaków drapieżnych (Carnivora) i kopytnych (Ungulata) (także z użyciem fotopułapek)9Monitoring sów (Strigiformes), dzięciołów (Pincinae) i kuraków leśnych (Galliformes) (także z użyciem fotopułapek)10Monitoring aktywności procesów erozyjnych na wybranych powierzchniach szlaków i ścieżek edukacyjnych11Ochrona przeciwpożarowa przez: patrole ochronne, utrzymanie drożności dróg dojazdowych i pożarowych, utrzymanie łączności, dozorowanie pożarzysk12Oczyszczanie szlaków turystycznych, ścieżek rowerowych, spacerowych, dróg stokowych i dojazdowych oraz ścieżek patrolowych z zarastających, powalonych i złamanych drzew oraz usunięcie z ich obrzeży martwych drzew stojących i silnie nachylonych, z pozostawieniem ich biomasy w ekosystemie13Utrzymanie obiektów historycznych (miejsc obozów partyzanckich, miejsc pochówków i pamięci z okresu II wojny światowej, historycznych punktów granicznych), przez:punktowe usunięcie odnowień drzew, krzewów i krzewinek z powierzchni obiektów (z miejsc ziemianek, mogił, pomników i kopców granicznych),przecięcie i odsunięcie powalonych drzew,usunięcie opadłych liści i gałęzi w najbliższym otoczeniu obiektów 8 obiektówOddziały – 103a, 105b, 138b, 140c, 155b, 160b, 138c/178a, 186b14Zapewnienie właściwej obsługi i usprawnienie przebiegu ruchu turystycznego: remonty i modernizacje szlaków turystycznych i ścieżek edukacyjnych,remonty małej architektury turystycznej,czytelne oznakowanie szlaków turystycznych i ścieżek edukacyjnych, w szczególności instalowanie nowych drogowskazów, tablic i tabliczek informacyjnych z renowacją istniejącychWedług potrzebObszar ochrony ścisłej15Remont, konserwacja budynków schronów leśnych16Odtwarzanie znaków granicy zewnętrznej i wewnętrznej Parku17Odtwarzanie znaków linii oddziałowych: malowanie linii na korze drzew, wkopanie i oznakowanie słupków granicznych oddziałówB. W nieleśnych ekosystemach lądowychLp.Rodzaj zadań ochronnychRozmiarLokalizacja1Monitoring roślinności przy wybranych szlakach i ścieżkach edukacyjnych Według potrzebObszar ochrony ścisłej2Monitoring aktywności procesów erozyjnych na wybranych szlakach turystycznych i ścieżkach edukacyjnych3Zapewnienie właściwej obsługi i usprawnienie przebiegu ruchu turystycznego: remonty i modernizacje szlaków turystycznych i ścieżek edukacyjnych,remonty małej architektury turystycznej,czytelne oznakowanie szlaków turystycznych i ścieżek edukacyjnych, w szczególności instalowanie nowych drogowskazów, tablic i tabliczek informacyjnych oraz renowacja istniejących4Odtwarzanie znaków granicy zewnętrzneji wewnętrznej ParkuC. W ekosystemach wodnychLp.Rodzaj zadań ochronnychRozmiarLokalizacja1)1Monitoring zmian w środowisku przyrodniczym, w związku z procesem likwidacji kolein drogowych oraz odtwarzaniem zbiorników wodnych jako miejsc rozrodu i bytowania płazów i bezkręgowcówWedług potrzebObszar ochrony ścisłej2Remont i konserwacja zabudowy przeciwerozyjnej nabrzeży oraz umocnień mostów3Konserwacja istniejących miejsc rozrodu płazów w niewielkich zbiornikach wodnych przez: pogłębianie, poszerzanie i zabezpieczanie brzegów zbiorników, zabezpieczenie dopływu wody i światła 1 obiektOddział 122aD. Ochrona przyrody nieożywionej i glebLp.Rodzaj zadań ochronnychRozmiarLokalizacja1Zabudowa przeciwerozyjna użytkowanych dróg i dawnych szlaków zrywkowych, przez: budowę stopni z drewna, wypełnianie rowów erozyjnych rumoszem skalnym Według potrzebObszar ochrony ścisłej2Zabezpieczenia przeciwerozyjne na skarpach i przepustach drogowych3Remonty nawierzchni szlaków turystycznych, ścieżek edukacyjnych oraz dróg 4Likwidacja kolein na drogach stokowych Parku jako miejsc zagrażających uwięzieniem lub jako potencjalnych miejsc rozrodu dla wielu gatunków zwierząt, w szczególności płazówII. Sposoby ochrony czynnej ekosystemów na obszarach ochrony czynnej A. W ekosystemach leśnychLp.Rodzaj zadań ochronnychRozmiarLokalizacja1)1Usuwanie drzew świerkowych (posusz czynny) zasiedlonych przez kambiofagi i ich korowanie i niszczenie kory oraz stopniowe usuwanie wiatrołomów i wiatrowałów zasiedlonych przez kambiofagi w celu opóźniania procesu rozpadu monokultur świerkowych; zabieg nie dotyczy drzew z dziuplami Według potrzebOddziały – 1a, b, c, 2a, b, c, d, f, h, 3b, c, d, 7a, b, c, d, 9a, 10a, b, c, 11a, b, c, d, g, h, 19a, 22a, b, f, g, h, 23a, b, c, 25g, h, 29b, 30h, 31a, 32a, b, c, d, f, g, 36a, b, c, d, f, g, 37a, b, c, d, f, g, h, 38a, b, d, 39a, 42a, b, c, d, 43a, b, c, d, f, 44a, d, f, j, k, l, m, n, o, 45a, b, c, d, f, g, 46a, b, c, d, f, 47a, b, c, d, 48a, b, c, d, f, 49a, b, c, f, 50a, b, c, d, f, 51a, b, c, d, f, 52c, 56a, b, c, d, g, h, i, 58a, 59a, 60b, 62a, b, c, d, 64f, 65a, 66a, f, 68d, f, 71c, d, 72c, d, 73c, d, 74d, 75c, 76a, b, 77b, c, d, f, g, 78b, 79a, b, c, d, 80a, 85a, 88a, b, c, f, 93a, f, 96b, d, 101b, 105c, 106f, i, 107a, b, c, d, f, g, h, i, j, k, l, 108a, b, c, d, f, 109a, b, 110a, b, c, d, f, 111a, c, d, f, 112a, 113d, 114b, c, 116a, b, c, 119a, b, 120a, 121a, 122b, 123c, d, 128a, b, 129a, b, c, 130a, b, c, d, 131a, b, c, d, 132a, b, c, d, f, 133c, 135b, 136f, 145a, d, f, g, h, i, j, k, l, m, n, 146a, b, c, d, f, 147a, b, c, 148a, b, c, d, 149d, 150a, b, 156c, 161a, b, c, d, f, g, 162a, b, c, 163a, 164b, 173a, b, 174a, b, c, d, 175a, b, c, d, f, 176a, b, 181a, b, c, d, f, g, h, 182a, b, c, d, f, g, h, i, 183a, b, c, d, f, g, h, i, j, k, l, 185c, 186a, 189d, 190b, 191a, b, 192a, b, c, d, f, g, 194a, c, 195a, b, 196a, b, c, d, f, 197a, b, c, d, f, g, h, i, 198a, b, d, f, 199a, b, c, d, f, g, h, i, j, 200b, 201b, c, d, 202a, 203b, c, 204a, b, 205a, b, c, d, 206a, b, c, d, f, g, 207a, b, c, d, f, g, 208a, b, c, d, f, g, h, 209a, b, c, 210a, b, c, d, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, r, s2Odnowienia sztuczne z wprowadzaniem domieszek biocenotycznych i wykorzystaniem odnowienia naturalnego na powierzchniach wylesionych wskutek żerów kornika drukarza (Ips typographus)2,4 haOddziały – 45f, 203c, 205d, 206g, 208b, 209b3Palikowanie odnowień sztucznych i naturalnych2,4 haOddziały – 45f, 203c, 205d, 206g, 208b, 209b4Pielęgnacja gleby i koszenie chwastów na istniejących i nowych uprawach4,8 haOddziały – 45f, 203c, 205d, 206g, 208b, 209b5Wykładanie pułapek zapachowych (feromonowych) na kornika drukarza (Ips typographus), drwalnika paskowanego (Trypodendron lineatum) i brudnicę mniszkę (Lymantria monacha) Do 300 sztukObszar ochrony czynnej6Wyłożenie drzew pułapkowych przygotowanych z wiatrołomów i wiatrowałów iglastych w celu oceny stopnia rozwoju populacji kornika drukarza (Ips typographus)Do 60 sztuk7Monitoring owadów z rodzaju zasnuja (Cephalcia) w oparciu o pomiary na powierzchniach próbnych Według potrzeb8Monitoring stanu sanitarnego drzewostanów oraz dużych gatunków zwierząt w oparciu o metody fotograficzne z wykorzystaniem samolotu, motolotni lub paralotni9Monitoring stanu sanitarnego drzewostanów świerkowych i z udziałem świerka (Picea abies) na stałych powierzchniach próbnych10Monitoring szaty roślinnej przy wybranych szlakach i ścieżkach edukacyjnych11Monitoring presji jeleniowatych (Cervidae) na odnowienia w drzewostanach12Monitoring dużych ssaków drapieżnych i kopytnych (Ungulata) (także z użyciem fotopułapek)13Monitoring sów (Strigiformes), dzięciołów (Pincinae) i kuraków leśnych (Galliformes) (także z użyciem fotopułapek)14Monitoring aktywności procesów erozyjnych na wybranych powierzchniach szlaków zrywkowych, turystycznych i ścieżek edukacyjnych15Usuwanie zbędnych mechanicznych zabezpieczeń (tuby) z pojedynczych drzewek gatunków liściastych 16Mechaniczne zabezpieczanie (spiralami) upraw i młodników jodłowych przed zgryzaniem przez jeleniowate (Cervidae)190 haOddziały – 1a, b, 2a, b, c, 3b, c, 9a, 10a, b, 11d, g, h, 18c, 22a, b, g, 23a, b, c, 31a, 32d, f, g, 36a, b, d, 37b, 38a, b, 39a, 42a, b, d, 43a, b, c, d, 45g, 46a, b, c, 47a, b, c, 48b, c, 49a, 50b, c, 51b, c, 52c, 56c, d, f, 58a, 59a, 74a, 79c,d, 80a, 85a, 108b, c, d, f, 109a, 110a, c, 111f, 114b, 116a, b, 119a, b, 121a, 122b, 123c, d, 128a, b, 129a, b, c, 130a, b, 131a, b, c, d, 132b, c, d, 145h, f, 146f, 147b, 148a, 161a, `b, 162a, b, 164b, 173a, b, 174a, 175f, 176a, b, 181h, 182a, b, d, f, h, i, 183i, 190b, 191a, 192a, b, 194a, 195a, 197a, b, c, g, 199i, j, 201b, 203a, b, 204a, b, 206a, 207a, 208a, b, d, f, h, 209a, b17Zabezpieczanie upraw i młodników jodłowych zapachowymi środkami odstraszającymi (repelentami) przed jeleniowatymi (Cervidae)140 haOddziały – 1b, 2a, b, g, 3a, b, c, 7a, b, 9a, 11d, g, h, f, 18a, b, c, 19a, b, 22a, b, g, 23a, b, c, 29a, 31a, 32a, b, d, f, g, 36b, c, d, f, g, 37b, 38a, b, c, d, 39b, 42a, b, c, d, 43a, b, c, d, 44f, k, l, m, 45a, f, g, 46a, b, c, 47a, b, c, d, 48a, b, 49f, 50b, c, 51a, b, c, d, 52c, 56c, d, f, 58a, 59a, 62a, 78a, 79a, c, d, 80a, 108b, c, d, f, 109a, b, 110a, c, 111a, b, d, f, 112a, 114a, b, 116a, b, 119a, b, 120a, 121a, 122b, 123c, d, 128a, b, 129a, b, c, 130a, 131a, 132a, b, c, d, 145a, 176b, 182a, b, d, 183i, j, 190b, 191a, 192b, 194a, 196a, c, f, 197g, 198a, b, d, f, 199a, b, c, h, j, 201b, 203b, 205a, 206a, g, 207a, g, 208a, b, c, d, f, 209a, b 18Ograniczenie liczebności populacji jelenia (Cervus elaphus) w rejonach o potwierdzonym nasileniu szkód, w uprawach i młodnikach, zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie; zabieg poprzedzi określenie stopnia intensywności szkód w drzewostanach, inwentaryzacja liczebności zwierząt oraz analiza uwarunkowań ekologicznych. W przypadku stwierdzenia dużej aktywności drapieżników –wilka (Canis lapus) i rysia (Lynx lynx), lub innych czynników powodujących naturalne ograniczenie wielkości populacji jelenia (Cervus elaphus) (o przyrost zrealizowany), redukcja będzie ograniczana lub wstrzymanaDo 28 sztuk(zakładaną wielkość redukcji podano łącznie z odniesieniem do obszaru ochrony krajobrazowej)Obwody ochronne – Turbacz, Kudłoń, Suhora19Ochrona przeciwpożarowa, przez: patrole ochronne, utrzymanie drożności dróg dojazdowych i pożarowych, utrzymanie łączności, dozorowanie pożarzyskWedług potrzebObszar ochrony czynnej20Oczyszczanie szlaków turystycznych, ścieżek rowerowych, spacerowych, dróg stokowych i dojazdowych oraz ścieżek patrolowych z zarastających, powalonych i złamanych drzew oraz usunięcie z ich obrzeży martwych drzew stojących i silnie nachylonych21Zapewnienie właściwej obsługi i usprawnienie przebiegu ruchu turystycznego: remonty i modernizacje szlaków turystycznych i ścieżek edukacyjnych,remonty małej architektury turystycznej22Zapewnienie właściwej obsługi i usprawnienie przebiegu ruchu turystycznego przez czytelne oznakowanie szlaków turystycznych i ścieżek edukacyjnych, w tym instalowanie nowych drogowskazów, tablic i tabliczek informacyjnych z renowacją istniejących23Utrzymanie obiektów historycznych (miejsc obozów partyzanckich, miejsc pochówków i pamięci z okresu II wojny światowej, pozostałości historycznych budynków i fortyfikacji) przez:usunięcie odnowień drzew, krzewów i krzewinek z powierzchni obiektów (z miejsc ziemianek, mogił, pomników i pozostałości budynków),przecięcie i odsunięcie powalonych drzew,odsunięcie opadłych liści i gałęzi w najbliższym otoczeniu obiektów 6 obiektówOddziały – 116a/119a, 130c, 145f, 192b/191a, 207f, 210j24Remont, konserwacja budynków schronów leśnychWedług potrzebObszar ochrony czynnej25Odtwarzanie znaków granicy zewnętrznej i wewnętrznej Parku26Odtwarzanie znaków linii oddziałowych: malowanie linii na korze drzew, wkopanie i oznakowanie słupków granicznych oddziałówB. W nieleśnych ekosystemach lądowychLp.Rodzaj zadań ochronnychRozmiarLokalizacja1)1Monitoring szaty roślinnej przy wybranych powierzchniach szlaków i ścieżek edukacyjnychWedług potrzebObszar ochrony czynnej 2Monitoring wpływu zabiegów ochrony czynnej na wybrane gatunki roślin, w szczególności krokusa (Crocus scepusiensis) i przebiśniega (Galanthus nivalis) 3Monitoring stanu i dynamiki torfowisk4Czasowe grodzenie części powierzchni ze stanowiskami niektórych cennych gatunków roślin oraz powierzchni porównawczych 5Monitoring aktywności procesów erozyjnych na wybranych szlakach i ścieżkach edukacyjnych6Wycinanie niepożądanych drzew i krzewów wraz z kształtowaniem biogrup oraz strefy ekotonowej (w szczególności w kompleksie zabytkowego parku dworskiego w Porębie)3 haOddziały – 3f, 22c, 37g, 50f, 60b, 65a, 66a, 68d, 76c, 93a, 96b, 96d, 101b, 105c, 136f, 145k, m, 147c, 148d, 165c, 1825g, 191c, g, 206d, 207f, 210 c, d, f, i, j, k, l, m, n, o, p.7Usuwanie obcych gatunków roślin w szczególności rdestowca ostrokończystego (Reynoutria japonica), barszczu sosnowskiego (Heracleum Sosnowski) i niecierpka gruczołowatego (Impatiens glandulifera) Według potrzebObszar ochrony czynnej8Koszenie mechaniczne i ręczne roślin zielnych na polanach (z pozostawieniem niedokosów) oraz gromadzenie na nich skoszonej biomasy w pryzmach65,2 haOddziały – 25g, h, 28f, 30h, 48f, 56i, 60b, 62c, 65a, 66a, f, 68d, 77f, 87a, 88c, 93a, 101b, 105c, 107a, d, h, j, 113d, 135b, 136f, 145d, i, 147c, 148d, 156c, 161f, 162c, 181g, 182g, 183c, 191c, g, 206d, 207f, 210c, d, f, g, h, i, j, k, l, p, r, s9Wypas owiec (Ovis) i bydła na polanach.W przypadku braku możliwości prowadzenia wypasu – mechaniczne lub ręczne koszenie powierzchni polan 15,26 haOddziały – 22c, 29b, 30h, 37g, 46f, 68d, 96b,d, 145d, i, 147c, 148d, 161f, 162c, 186a, 210d, f, j, k, l, p, s10Nawożenie organiczne polan objętych zabiegiem koszenia (kompost z biomasy pozyskanej przy koszeniu danej polany)Według potrzebWybrane polany 11Prace pielęgnacyjne w kompleksie zabytkowego parku dworskiego w Porębie Wielkiej: konserwacja drzew z usunięciem egzemplarzy zagrażających bezpieczeństwu, cięcia pielęgnacyjne krzewów i podrostów,nasadzenia drzew i krzewów, koszenie roślinności zielnej 24,06 haOddział – 210a, b, c, d, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, p, s12Konserwacja oraz remont koryta, przepustów i kładek cieku wodnego w kompleksie zabytkowego parku dworskiego w Porębie WielkiejWedług potrzebOddział – 210f, h m, n, o, p13Bieżące remonty i utwardzanie ścieżek spacerowych wraz z urządzeniami odwadniającymi (przepusty, mostki) wokół stawów dworskich na trasie ścieżki edukacyjnej w kompleksie parku dworskiego w Porębie WielkiejOkoło 250 mOddział – 210j, o, p 14Odsłanianie i przebudowa istniejących oraz wykonywanie nowych kopców i murków z kamieni na polanach reglowych w celu zabezpieczenia miejsc rozrodu i bytowania gadówWedług potrzebObszar ochrony czynnej15Zabezpieczenie i utrzymanie ujęć źródlisk stanowiących siedliska bezkręgowców krenobiontycznych i krenofilnych16Zapewnienie właściwej obsługi i usprawnienie przebiegu ruchu turystycznego: remonty i modernizacje szlaków turystycznych i ścieżek edukacyjnych, remonty małej architektury turystycznej,czytelne oznakowanie szlaków turystycznych i ścieżek edukacyjnych, w szczególności instalowanie nowych drogowskazów, tablic i tabliczek informacyjnych i renowacja istniejących17Odtwarzanie znaków granicy zewnętrznej i wewnętrznej Parku18Remonty w zespole obiektów historycznych kompleksu parku dworskiego w Porębie Wielkiej (budynki i ogrodzenie)1 zespół obiektówOddział – 210d, h, m, n19Remont, konserwacja budynków pasterskich na polanach oraz schronów turystycznych i leśnychWedług potrzebObszar ochrony czynnej20Prace pielęgnacyjne w drzewostanie otaczającym osadę „Gajówka Mikołaja”Oddział – 192gC. W ekosystemach wodnych Lp.Rodzaj zadań ochronnychRozmiarLokalizacja1)1Odtwarzanie niewielkich zbiorników wodnych, służących jako miejsca rozrodu i bytowania płazów oraz niektórych gadów z zabezpieczeniem w nich odpowiedniego poziomu wody i dostępu światłaWedług potrzebObszar ochrony czynnej2Monitoring zmian w środowisku przyrodniczym w związku z procesem likwidacji kolein drogowych oraz odtwarzaniem zbiorników wodnych jako miejsc rozrodu i bytowania dla płazów i bezkręgowców Według potrzeb3Konserwacja istniejących miejsc rozrodu płazów (niewielkich zbiorników wodnych oraz stawów w parku dworskim w Porębie Wielkiej), przez: pogłębianie, poszerzanie i zabezpieczanie brzegów, zabezpieczenie dopływu wody i światła, remont pomostów do prowadzenia obserwacji Do 30 sztuk4Utrzymanie na terenie Parku istniejących ujęć wody pitnej i zbiorników retencyjnych z możliwością ich przebudowy i konserwacji w celu zabezpieczenia potrzeb lokalnych społeczności 34 sztukiOddziały – 37b, c, g, 46b, d, 47d, 62a, 76a, b, 77b, f, 107k, 144b, 145c, d, 148d, 161a, g, 181g, 192f, 196a, 197a, b, 200a, 206g, 210a, g5Remont i konserwacja zabudowy przeciwerozyjnej brzegów oraz umocnień mostówWedług potrzebObszar ochrony czynnejD. Ochrona przyrody nieożywionej i glebLp.Rodzaj zadań ochronnychRozmiarLokalizacja1)1Zabudowa przeciwerozyjna użytkowanych dróg i dawnych szlaków zrywkowych przez: budowę stopni z drewna, wypełnianie rowów erozyjnych rumoszem skalnym Według potrzebObszar ochrony czynnej2Zabezpieczenia przeciwerozyjne na skarpach i przepustach drogowych 3Remont nawierzchni szlaków turystycznych, ścieżek edukacyjnych oraz dróg4Likwidacja kolein na drogach stokowych Parku jako miejsc zagrażających uwięzieniem lub jako potencjalnych miejsc rozrodu dla wielu gatunków fauny, w szczególności płazówIII. Sposoby ochrony czynnej ekosystemów na obszarach ochrony krajobrazowej A. W ekosystemach leśnychLp.Rodzaj zadań ochronnychRozmiarLokalizacja1Usuwanie zasiedlonych przez kambiofagi drzew świerkowych (posusz czynny) z ich korowaniem i niszczeniem kory oraz stopniowe usuwanie wiatrołomów i wiatrowałów zasiedlonych przez kambiofagi; zabieg nie dotyczy drzew z dziuplamiWedług potrzebObszar ochrony krajobrazowej2Wykładanie pułapek zapachowych (feromonowych) na:kornika drukarza (Ips trypographus),drwalnika paskowanego (Trypodendron lineatum),brudnicę mniszkę (Lymantria monacha)Do 500 sztuk3Monitoring owadów z rodzaju zasnuja (Cephalcia) w oparciu o pomiary przeprowadzone na powierzchniach próbnych Według potrzeb4Monitoring stanu sanitarnego drzewostanów w oparciu o metody fotograficzne z wykorzystaniem samolotu, motolotni lub paralotni 5Monitoring roślinności przy wybranych szlakach i ścieżkach edukacyjnych6Monitoring dużych ssaków drapieżnych (Carnivora) i kopytnych (Ungulata) (także z użyciem fotopułapek)7Monitoring aktywności procesów erozyjnych na wybranych szlakach zrywkowych, turystycznych i ścieżkach edukacyjnych8Monitoring wpływu jeleniowatych (Cervidae) na ekosystemy leśne9Monitoring sów (Strigiformes), dzięciołów (Pincinae) i kuraków leśnych (Galliformes) (także z użyciem fotopułapek)10Ograniczenie liczebności populacji jelenia (Cervus elaphus) w rejonach o potwierdzonym nasileniu szkód, w uprawach i młodnikach, zgodnie z ustawą z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie; zabieg poprzedzi określenie stopnia intensywności szkód w drzewostanach, inwentaryzacja liczebności zwierząt oraz analiza uwarunkowań ekologicznych. W przypadku stwierdzenia dużej aktywności drapieżników –wilka (Canis lapus) i rysia (Lynx lynx), lub innych czynników powodujących naturalne ograniczenie wielkości populacji jelenia (Cervus elaphus) (o przyrost zrealizowany), redukcja będzie ograniczana lub wstrzymanaDo 28 sztuk(zakładaną wielkość redukcji podano łącznie z odniesieniem do obszaru ochrony czynnej)W obwodach ochronnych:Turbacz, Kudłoń, Suhora11Ochrona przeciwpożarowa: patrole ochronne, utrzymanie drożności dróg dojazdowych i pożarowych, utrzymanie łączności, dozorowanie pożarzyskWedług potrzebObszar ochrony krajobrazowej12Oczyszczanie szlaków turystycznych, ścieżek rowerowych, spacerowych, dróg stokowych i dojazdowych oraz ścieżek patrolowych z zarastających, powalonych i złamanych drzew oraz usunięcie z ich obrzeży martwych drzew stojących i silnie nachylonych13Zapewnienie właściwej obsługi i usprawnienie przebiegu ruchu turystycznego: remonty i modernizacje szlaków turystycznych i ścieżek edukacyjnych,remonty małej architektury turystycznej,czytelne oznakowanie szlaków turystycznych i ścieżek edukacyjnych, w tym instalowanie nowych drogowskazów, tablic i tabliczek informacyjnych z renowacją istniejących14Odtwarzanie znaków granicy zewnętrznej i wewnętrznej Parku15Odtwarzanie znaków linii oddziałowych malowanie linii na korze drzew, wkopanie i oznakowanie słupków granicznych oddziałów16Wykupy gruntówB. W nieleśnych ekosystemach lądowychLp.Rodzaj zadań ochronnychRozmiarLokalizacja1Wycinanie niepożądanych drzew i krzewów na polanach, kształtowanie biogrup i stref ekotonowychWedług potrzebObszar ochrony krajobrazowej2Koszenie mechaniczne i ręczne roślin zielnych na polanach (z pozostawieniem niedokosów) oraz gromadzenie na nich skoszonej biomasy w pryzmach98,8 haPolany:Adamówka, Biedowa, Bieniowe, Borysówka Dolna, Figurki Dolne, Figurki Górne,Figurki Średnie, Francisyna, Galaska, Ganadrowa Duża,Ganadrowa Mała, Gabrowska Duża,Gabrowska Mała, Gorc Porębski, Jaworzyna Kamienicka,Jasinkowa, Jonkówki, Józefowa, Kopa, Kudłoń, Kułachowa, Ludwikowa, Łąki, Łonna, Młynarska, Mostownica, Podmostownica, Podskały, Podwyszańska, Przysłop Górny, Przysłopek, Pustak, Rąbaniska, Szałasisko Porębskie,Solnisko, Starmaszka,Stawieniec, Suhora, Śmierdząca, Średniak, Średnie, Szeroka, Tobołów, Turbaczyk, Ustępne, Wierchy Zarębskie, Wysznia, Zielenica 3Wypas owiec (Ovis) i bydła na polanach. W przypadku braku możliwości prowadzenia wypasu – mechaniczne lub ręczne koszenie powierzchni polan 86,25 haPolany:Bieniowe,Cioski,Czoło Turbacza, Gabrowska Duża, Gabrowska Mała, Gąsiorowska, Jaworzyna Kamienicka, Jaworzynka, Jonkówki, Łąki, Mostownica, Przysłopy, Starmaszka, Średniak, Suhora, Tobołów, Turbaczyk, Wierchy Zarębskie, Wolnica, Wzorowa, Zielenica4Nawożenie organiczne polan objętych zabiegiem koszenia (kompost z biomasy pozyskanej przy koszeniu danej polany)Według potrzebWybrane polany5Odsłanianie i przebudowa istniejących oraz wykonywanie nowych kopców i murków z kamieni na polanach reglowych celem zabezpieczenia miejsc rozrodu i bytowania gadówWedług potrzebObszar ochrony krajobrazowej6Utrzymanie ujęć źródlisk stanowiących siedliska bezkręgowców krenobiontycznych i krenofilnych7Odbudowa budynków pasterskich na polanach z ich przystosowaniem na schrony-magazyny4 obiektyPolany:Jaworzyna Kamienicka,Przysłop Górny, Podskały, Kosarzysko8Remont, konserwacja budynków pasterskich na polanach oraz schronów leśnychWedług potrzebObszar ochrony krajobrazowej9Budowa zastawek na zerodowanych ciekach odwadniających młaki i torfowiska6 sztukiHala Turbacz. Hala Długa. Hala Wzorowa10Utrzymanie obiektów historycznych (miejsc pochówków i pamięci z okresu II wojny światowej, pozostałości historycznych budynków), przez:usunięcie odnowień drzew, krzewów i krzewinek z miejsc ziemianek, mogił, pomników i pozostałości budynków,przecięcie i odsunięcie powalonych drzew,odsunięcie opadłych liści i gałęzi w najbliższym otoczeniu obiektów 10 obiektówPolany:Bieniowe, Gorc Troszacki(2 obiekty), Stare Izbiska, Stawieniec (2 obiekty),Ustępne (2 obiekty), Wzorowa (2 obiekty)11Monitoring wpływu zabiegów ochrony czynnej na wybrane gatunki roślin, w szczególności krokusa (Crocus scepusiensi) i przebiśniega (Galanthuas nivalis)Według potrzebObszar ochrony krajobrazowej12Czasowe grodzenie części powierzchni ze stanowiskami niektórych cennych gatunków roślin oraz powierzchni porównawczych 13Monitoring stanu i dynamiki torfowisk14Monitoring stanu entomofauny epigeicznej na polanach za pomocą pułapek ziemnych Barbera wraz z odłowem tych owadówDo 330 sztuk15Monitoring roślinności przy wybranych szlakach i ścieżkach edukacyjnychWedług potrzeb16Monitoring aktywności procesów erozyjnych na wybranych powierzchniach szlaków i ścieżek edukacyjnych17Zapewnienie właściwej obsługi i usprawnienie przebiegu ruchu turystycznego: remonty i modernizacje szlaków turystycznych i ścieżek edukacyjnych,remonty małej architektury turystycznej,czytelne oznakowanie szlaków turystycznych i ścieżek edukacyjnych, w tym instalowanie nowych drogowskazów, tablic i tabliczek informacyjnych oraz renowacja istniejących18Usuwanie obcych gatunków roślin, w szczególności rdestowca ostrokończystego (Reynoutria japonica), barszczu Sosnowskiego (Heracleum sosnowskyi), niecierpka gruczołowatego (Impatiens glandulifera) 19Odtwarzanie znaków granicy zewnętrznej i wewnętrznej Parku20Wykupy gruntówC. Ochrona przyrody nieożywionej i glebLp.Rodzaj zadań ochronnychRozmiarLokalizacja1Zabudowa przeciwerozyjna dróg i dawnych szlaków zrywkowych przez: budowę stopni z drewna, wypełnianie rowów erozyjnych rumoszem skalnymWedług potrzebObszar ochrony krajobrazowej2Zabezpieczenia przeciwerozyjne na skarpach i przepustach drogowych3Remont nawierzchni szlaków turystycznych, ścieżek edukacyjnych oraz dróg4Likwidacja kolein na drogach stokowych Parku jako miejsc zagrażających uwięzieniem lub jako potencjalnych miejsc rozrodu dla wielu gatunków fauny, w szczególności płazówD. W ekosystemach wodnych Lp.Rodzaj zadań ochronnychRozmiarLokalizacja1Odtwarzanie niewielkich zbiorników wodnych, służących jako miejsca rozrodu i bytowania płazów oraz niektórych gadów z zabezpieczeniem w nich odpowiedniego poziomu wody i dostępu światłaDo 5 sztukObszar ochrony krajobrazowej2Monitoring zmian w środowisku przyrodniczym, w związku z procesem likwidacji kolein drogowych oraz odtwarzaniem zbiorników wodnych jako miejsc rozrodu i bytowania dla płazów i bezkręgowców Według potrzeb3Konserwacja istniejących miejsc rozrodu płazów (niewielkich zbiorników wodnych) przez: pogłębianie, poszerzanie i zabezpieczanie brzegów, zabezpieczenie dopływu wody i światła, remont pomostów do prowadzenia obserwacjiDo 5 sztuk4Remont i konserwacja zabudowy przeciwerozyjnej brzegów oraz umocnień mostówWedług potrzeb5Utrzymanie istniejących na terenie Parku ujęć wody pitnej i zbiorników retencyjnych z możliwością ich przebudowy i konserwacji w celu zabezpieczenia potrzeb lokalnych społeczności 3 sztukiHala Wzorowa1) Ekosystemy leśne i nieleśne lądowe podzielone są na oddziały oznaczone liczbami i pododdziały oznaczone literami. Podział ten jest zgodny z mapą przeglądową Parku, w skali 1:20000, według stanu na 1 stycznia 1998 r. Mapy znajdują się w siedzibie Parku w miejscowości Poręba Wielka.Załącznik nr 3OPIS SPOSOBÓW CZYNNEJ OCHRONY GATUNKÓW ROŚLIN I ZWIERZĄTI. Sposoby ochrony czynnej gatunków zwierząt na obszarach ochrony ścisłej Lp.Nazwa gatunkuRodzaj zadań ochronnychOpis sposobów ochrony1Kumak górski (Bombina variegata).Żaba trawna (Rana temporaria).Traszki:karpacka (Lissotriton montandoni),górska (Triturus alpestris),zwyczajna (Lissotriton vulgaris), grzebieniasta (Triturus cristatus)Likwidacja kolein na drogach stokowych, szlakach turystycznych i ścieżkach edukacyjnych.Konserwacja istniejących miejsc rozrodu i bytowaniaZasypywanie kolein po uprzednim przeniesieniu osobników danego gatunku (lub innych jego stadiów rozwojowych) do zbiorników zastępczych. Wyrównywanie, utwardzanie i odwadnianie powierzchni wybranych odcinków dróg stokowych, szlaków turystycznych i spacerowych oraz ścieżek edukacyjnych. Działania techniczne przy zastosowaniu materiałów lokalnego pochodzenia Utrzymanie szczelności zbiorników (z użyciem gleby ilastej lub bentonitu) z zapewnieniem dopływu wody (udrażnianie dopływów wody) i dostępności światła (usuwanie drzew silnie zacieniających zbiornik).Zapobieganie wypłycaniu zbiorników przez okresowe usuwanie namułów i osadów2Bocian czarny (Ciconia nigra).Derkacz (Crex crex). Dzięcioły:białogrzbiety (Dendrocopos leucotos),trójpalczasty (Picoides tridactylus), zielonosiwy (Picus canus), czarny (Dryocopus martinus).Gąsiorek (Lanius collurio).Głuszec (Tetrao urogallus).Jarząbek (Tetrastes bonasia).Muchołówka mała (Ficedula parva).Orlik krzykliwy (Aquila pomarina).Orzeł przedni (Aquila chrysaetos). Trzmielojad (Pernis apivorus).Puchacz (Bubo bubo).Sóweczka (Glaucidium passerinum). Włochatka (Aegolius funereus). Gacek brunatny (Plecotus auritus). Karlik większy (Pipistrellus nathusii).Mroczki:posrebrzany (Vespertilio murinus), pozłocisty (Eptesicus nilssonii).Nocki:duży (Myotis myotis),rudy (Myotis daubentonii).Wilk (Canis lupus).Ryś (Lynx lynx).Niedźwiedź (Ursus arctos). Wydra (Lutra lutra). Tchórz (Mustela putorius).Kuna leśna (Martes martes).Jeleń (Cervus elaphus).Sarna (Capreolus capreolus)Monitoring stanu populacji i zagrożeń. Ochrona rejonu występowania gatunków Zapewnienie właściwej obsługi i usprawnienie przebiegu ruchu turystycznego zapobiegających nadmiernej presji antropogenicznej, przez: remonty i modernizacje szlaków, miejsc biwakowych, małej architektury turystycznej, ścieżek edukacyjnych i dróg dojazdowych z zachowaniem ich drożności (usuwanie drzew silnie pochylonych, wiatrowałów i wiatrołomów), korygowanie przebiegu szlaków turystycznych zgodnie z potrzebami, wraz z ich czytelnym oznakowaniem (umieszczenie drogowskazów, tablic i tabliczek informacyjnych).Oznakowanie stref ochronnych.Montaż szlabanów na drogach wjazdowych.Patrole ochronne II. Sposoby ochrony czynnej gatunków roślin i zwierząt na obszarach ochrony czynnej Lp.Nazwa gatunkuRodzaj zadań ochronnychOpis sposobów ochrony1Pełnik europejski (Trollius europaeus).Podejźrzon księżycowy (Botrychium lunaria)Zabezpieczenie przed zgryzaniem przez owce (Ovis) i bydłoCzasowe grodzenie wybranych powierzchni2Szafran spiski (Crocus scepusiensis). Podkolan biały (Platanthera bifolia).Goryczuszka orzęsiona (Gentianella ciliata).Dziewięćsił bezłodygowy (Carlina acaulis).Gnidosz rozesłany (Pedicularis sylvatica).Mieczyk dachówkowaty (Gladiolus imbricatus). Gołek białawy (Pseudorchis albida). Gółka długoostrogowa (Gymnadenia conopsea).Storczyca kulista (Traunsteinera globosa)Ograniczanie spadku liczebności osobników wybranych gatunkówKoszenie polan.Nawożenie organiczne wybranych polan objętych zabiegiem koszenia kompostem powstałym z biomasy pozyskanej przy koszeniu danej polany3Zalotka większa (Leucorrhinia pectoralis).Kumak górski (Bombina variegata), Żaba trawna (Rana temporaria). Traszki:karpacka (Lissotriton montandoni),górska (Triturus alpestris),zwyczajna (Lissotriton vulgaris), grzebieniasta (Triturus cristatus)Odtwarzanie miejsc rozroduOdtworzenie dawnych zbiorników wodnych lub wykonanie nowych oraz zapewnienie w nich odpowiedniego poziomu wody i dostępu światła Konserwacja i rozbudowa istniejących miejsc rozrodu z ich przystosowaniem do prowadzenia obserwacji Utrzymanie szczelności zbiorników (z użyciem gleby ilastej lub bentonitu) z zapewnieniem dopływu wody (udrażnianie dopływów wody) i dostępności światła (usuwanie drzew silnie zacieniających zbiornik). Zapobieganie wypłycaniu zbiorników poprzez okresowe usuwanie namułów i osadów.Remonty pomostów obserwacyjnych4Żaba trawna (Rana temporaria)Zabezpieczanie szlaków migracjiWystawianie płotków zabezpieczających przy drogach5Kumak górski (Bombina variegata). Żaba trawna (Rana temporaria). Traszki:karpacka (Lissotriton montandoni),górska (Triturus alpestris),zwyczajna (Lissotriton vulgaris), grzebieniasta (Triturus cristatus)Likwidacja kolein na drogach stokowych, szlakach turystycznych i ścieżkach edukacyjnychZasypywanie kolein po uprzednim przeniesieniu osobników danego gatunku (lub innych jego stadiów rozwojowych) do zbiorników zastępczych. Wyrównywanie, utwardzanie i odwadnianie powierzchni wybranych odcinków dróg stokowych, szlaków turystycznych i spacerowych oraz ścieżek edukacyjnych.Działania techniczne w oparciu o materiały lokalnego pochodzenia 6Gniewosz plamisty (Coronella austriaca).Żmija zygzakowata (Vipera berus).Jaszczurki:zwinka (Lacerta agilis), żyworodna (Zootoca vivipara)Zabezpieczenie miejsc rozrodu i bytowaniaOdsłanianie istniejących i wykonywanie nowych kopców z kamieni na polanach reglowych7Gniewosz plamisty (Coronella austriaca). Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix). Żmija zygzakowata (Vipera berus)Jaszczurki:zwinka (Lacerta agilis), żyworodna (Zootoca vivipara).Padalec zwyczajny (Anguis fragilis)Konserwacja istniejących miejsc rozrodu i bytowaniaWykaszanie roślin zielnych, usuwanie drzew i krzewów z powierzchni ekosystemów nieleśnych. Pogłębienie, poszerzenie, zabezpieczenie brzegów oraz zapewnienie dopływu wody i światła w istniejących zbiornikach wodnych.Układanie kopców i murków kamiennych z wypełnieniem ich wnętrza materią organiczną (korzenie, trociny, humus)8Dzięcioły:zielonosiwy (Picus canus), białogrzbiety (Cendrocopos leucotos), zielony (Picus viridis), duży (Dendrocopos major), dzięciołek (Dendrocopos mminor). Rudzik (Erithacus rubecula). Kos (Turdus merula).Paszkot (Turdus viscivorus). Mysikrólik (Regulus regulus).Zniczek (Regulus ignicapilla).Sikory:uboga (Poecile palustris), czarnogłowa (Parus montanus), czubatka (Parus cristatus), sosnówka (Periparus ater), bogatka (Parus major), modra (Cyanistes caeruleus). Kowalik (Sitta europaea).Pełzacz ogrodowy (Certhia brachydactyla).Płochacz pokrzywnica (Prunella modularis). Sójka (Garrulus glandarius). Sroka (Pica pica).Orzechówka (Nucifraga caryocatactes).Wrona (Corvus cornix).Gawron (Corvus frugilegus).Wróbel (Passer domesticus).Mazurek (Passer montanus).Zięba (Fringilla coelebs).Dzwoniec (Chloris chloris).Szczygieł (Carduelis carduelis).Czyż (Carduelis spinus).Gil (Pyrrhula pyrrhula).Grubodziób (Coccothraustes coccothraustes).Trznadel (Emberiza citrinella).Jer (Fringilla montifringilla).Czeczotka (Carduelis flammea)Dokarmianie ptaków w okresie zimowymWykładanie karmy ograniczone do budynków wolnostojących (osady leśne) oraz wzdłuż dolnych części głównych dolin użytkowanych turystycznie i spacerowo w okresie zimowym 9Sikory:sosnówka (Periparus ater),bogatka (Parus major), modra (Cyanistes caeruleus), uboga (Poecile palustris), czarnogłowa (Parus montanus), czubatka (Parus cristatus). Pleszka (Phoenicurus phoenicurus).Mazurek (Passer montanus).Szpak (Sturnus vulgaris).Krętogłów (Jynx torquilla).Kowalik (Sitta europaea)Gacek brunatny (Plecotus auritus). Karlik większy (Pipistrellus nathusii).Mroczki:posrebrzany (Vespertilio murinus), pozłocisty (Eptesicus nilssonii). Nocki:duży (Myotis myotis),rudy (Myotis daubentonii). Koszatka (Dryonis nitedula). Orzesznica (Muscardinus avellanarius). Popielica (Glis glis)Poprawa bazy lęgowej dla ptaków, nietoperzy (Chiroptera) i popielicowatychWymiana zniszczonych lub montaż nowych skrzynek lęgowych dla ptaków, schronów dla nietoperzy (Chiroptera) i popielicowatych przy osadach leśnych oraz wzdłuż dolnych części głównych dolin10Bocian czarny (Ciconia nigra).Derkacz (Crex crex). Dzięcioły:białogrzbiety (Dendrocopos leucotos), trójpalczasty (Picoides tridactylus), zielonosiwy (Picus canus), czarny (Dryocopus martinus). Gąsiorek (Lanius collurio).Głuszec (Tetrao urogallus).Jarząbek (Tetrastes bonasia).Muchołówka mała (Ficedula parva).Orlik krzykliwy (Aquila pomarina).Orzeł przedni (Aquila chrysaetos). Trzmielojad (Pernis apivorus).Puchacz (Bubo bubo).Sóweczka (Glaucidium passerinum). Włochatka (Aegolius funereus). Gacek brunatny (Plecotus auritus). Karlik większy (Pipistrellus nathusii).Mroczki:posrebrzany (Vespertilio murinus), pozłocisty (Eptesicus nilssonii).17. Nocki:1) duży (Myotis myotis),2) rudy (Myotis daubentonii).Wilk (Canis lupus).Ryś (Lynx lynx).Niedźwiedź (Ursus arctos). Wydra (Lutra lutra). Tchórz (Mustela putorius).Kuna leśna (Martes martes).Jeleń (Cervus elaphus).Sarna (Capreolus capreolus)Monitoring stanu populacji i zagrożeń. Ochrona rejonu występowania gatunków Zapewnienie właściwej obsługi i usprawnienie przebiegu ruchu turystycznego zapobiegających nadmiernej presji antropogenicznej, przez: remonty i modernizację szlaków, miejsc biwakowych, małej architektury turystycznej, ścieżek edukacyjnych i dróg dojazdowych z zachowaniem ich drożności (usuwanie drzew silnie pochylonych, wiatrowałów i wiatrołomów), korygowanie przebiegu szlaków turystycznych zgodnie z potrzebami, wraz z ich czytelnym oznakowaniem (umieszczenie drogowskazów, tablic i tabliczek informacyjnych). Oznakowanie stref ochronnych.Montaż szlabanów na drogach wjazdowych.Patrole ochronneIII. Sposoby ochrony czynnej roślin i zwierząt na obszarach ochrony krajobrazowejLp.Nazwa gatunkuRodzaj zadań ochronnychOpis sposobów ochrony1Pełnik europejski (Trollius europaeus).Podejźrzon księżycowy (Botrychium lunaria)Zabezpieczenie przed zgryzaniem przez owce (Ovis) i bydłoCzasowe grodzenie wybranych powierzchni2Tłustosz pospolity (Pinguicula vulgaris).Kukułka szerokolistna (Dactylorhiza majalis)Zabezpieczenie przed osuszaniem siedliskaBudowa zastawek spowalniających odpływ wód.3Szafran spiski (Crocus scepusiensis). Podkolan biały (Platanthera bifolia).Goryczuszka orzęsiona (Gentianella ciliata).Dziewięćsił bezłodygowy (Carlina acaulis).Gnidosz rozesłany (Pedicularis sylvatica).Mieczyk dachówkowaty (Gladiolus imbricatus). Gołek białawy (Pseudorchis albida). Gółka długoostrogowa (Gymnadenia conopsea).Storczyca kulista (Traunsteinera globosa)Ograniczanie spadku liczebności osobniczej wybranych gatunkówKoszenie polan.Nawożenie organiczne kompostem powstałym z biomasy pozyskanej przy koszeniu danej polany wybranych polan objętych zabiegiem koszenia4Zalotka większa (Leucorrhinia pectoralis).Kumak górski (Bombina variegata), Żaba trawna (Rana temporaria). Traszki:karpacka (Lissotriton montandoni),górska (Triturus alpestris),zwyczajna (Lissotriton vulgaris), grzebieniasta (Triturus cristatus)Odtworzenie miejsc rozrodu.Konserwacja i rozbudowa miejsc rozrodu z ich przystosowaniem do prowadzenia obserwacjiOdtworzenie dawnych zbiorników wodnych lub wykonanie nowych oraz zapewnienie w nich odpowiedniego poziomu wody i dostępu światła.Utrzymanie szczelności zbiorników (z użyciem gleby ilastej lub bentonitu) z zapewnieniem dopływu wody (udrażnianie dopływów wody) i dostępności światła (usuwanie drzew silnie zacieniających zbiornik). Zapobieganie wypłycaniu zbiorników przez okresowe usuwanie namułów i osadów.Remonty pomostów obserwacyjnych5Żaba trawna (Rana temoraria)Zabezpieczanie szlaków migracjiWystawianie płotków zabezpieczających przy drogach6Kumak górski (Bombina variegata). Żaba trawna (Rana temporaria). Traszki:karpacka (Lissotriton montandoni),górska (Triturus alpestris),zwyczajna (Lissotriton vulgaris),grzebieniasta (Triturus cristatus)Likwidacja kolein na drogach stokowych, szlakach turystycznych i ścieżkach edukacyjnychZasypywanie kolein po uprzednim przeniesieniu osobników danego gatunku bądź innych jego stadiów rozwojowych. Wyrównywanie, utwardzanie i odwadnianie powierzchni wybranych odcinków dróg stokowych, szlaków turystycznych i spacerowych oraz ścieżek edukacyjnych.Działania techniczne w oparciu o materiały lokalnego pochodzenia7Gniewosz plamisty (Coronella austriaca).Żmija zygzakowata (Vipera berus).Jaszczurki:zwinka (Lacerta agilis), żyworodna (Zootoca vivipara)Zabezpieczanie miejsc rozrodu i bytowaniaOdsłanianie istniejących i wykonywanie nowych kopców z kamieni na polanach reglowych8Gniewosz plamisty (Coronella austriaca). Zaskroniec zwyczajny (Natrix natrix). Żmija zygzakowata (Vipera berus)Jaszczurki:zwinka (Lacerta agilis), żyworodna (Zootoca vivipara).Padalec zwyczajny (Anguis fragilis)Konserwacja istniejących miejsc rozrodu i bytowaniaWykaszanie roślin zielnych, usuwanie drzew i krzewów z powierzchni ekosystemów nieleśnych.Pogłębienie, poszerzenie, zabezpieczenie brzegów oraz dopływu wody i światła w istniejących zbiornikach wodnych.Układanie kopców i murków kamiennych z wypełnieniem ich wnętrza materią organiczną (korzenie, trociny, humus)9Dzięcioły:zielonosiwy (Picus canus), białogrzbiety (Cendrocopos leucotos), zielony (Picus viridis), duży (Dendrocopos major), dzięciołek (Dendrocopos mminor). Rudzik (Erithacus rubecula). Kos (Turdus merula).Paszkot (Turdus viscivorus). Mysikrólik (Regulus regulus).Zniczek (Regulus ignicapilla).Sikory:uboga (Poecile palustris), czarnogłowa (Parus montanus), czubatka (Parus cristatus), sosnówka (Periparus ater), bogatka (Parus major), modra (Cyanistes caeruleus). Kowalik (Sitta europaea).Pełzacz ogrodowy (Certhia brachydactyla).Płochacz pokrzywnica (Prunella modularis). Sójka (Garrulus glandarius). Sroka (Pica pica).Orzechówka (Nucifraga caryocatactes).Wrona (Corvus cornix).Gawron (Corvus frugilegus).Wróbel (Passer domesticus).Mazurek (Passer montanus).Zięba (Fringilla coelebs).Dzwoniec (Chloris chloris).Szczygieł (Carduelis carduelis).Czyż (Carduelis spinus).Gil (Pyrrhula pyrrhula).Grubodziób (Coccothraustes coccothraustes).Trznadel (Emberiza citrinella).Jer (Fringilla montifringilla).Czeczotka (Carduelis flammea)Dokarmianie ptaków w okresie zimowymWykładanie karmy przy budynkach wolnostojących (osady leśne) oraz wzdłuż dolnych części głównych dolin, użytkowanych turystycznie i spacerowo w okresie zimowym10Sikory:bogatka (Parus major),modra (Cyanistes caeruleus), uboga (Poecile palustris), czarnogłowa (Parus montanus), czubatka (Parus cristatus). Pleszka (Phoenicurus phoenicurus).Mazurek (Passer montanus).Szpak (Sturnus vulgaris).Krętogłów (Jynx torquilla). Kowalik (Sitta europaea)Poprawa bazy lęgowej dla ptakówWymiana zniszczonych skrzynek lęgowych dla ptaków przy osadach leśnych oraz wzdłuż dolnych części głównych dolin11Głuszec (Tetrao urogallus).Jarząbek (Tetrastes bonasia)Monitoring stanu populacji i zagrożeń. Ochrona rejonu występowania gatunków Zapewnienie właściwej obsługi i usprawnienie przebiegu ruchu turystycznego zapobiegających nadmiernej presji antropogenicznej przez: remonty i modernizację szlaków, miejsc biwakowych, małej architektury turystycznej, ścieżek edukacyjnych i dróg dojazdowych z zachowaniem ich drożności (usuwanie drzew silnie pochylonych, wiatrowałów i wiatrołomów), korygowanie przebiegu szlaków turystycznych zgodnie z potrzebami, wraz z ich czytelnym oznakowaniem (umieszczenie drogowskazów, tablic i tabliczek informacyjnych).Oznakowanie stref ochronnych.Montaż szlabanów na drogach wjazdowych.Patrole ochronne12Bocian czarny (Ciconia nigra).Derkacz (Crex crex). Dzięcioły:białogrzbiety (Dendrocopos leucotos), trójpalczasty (Picoides tridactylus), zielonosiwy (Picus canus), czarny (Dryocopus martinus). Gąsiorek (Lanius collurio).Muchołówka mała (Ficedula parva).Orlik krzykliwy (Aquila pomarina).Orzeł przedni (Aquila chrysaetos). Trzmielojad (Pernis apivorus).Puchacz (Bubo bubo).Sóweczka (Glaucidium passerinum). Włochatka (Aegolius funereus). Gacek brunatny (Plecotus auritus). Karlik większy (Pipistrellus nathusii).Mroczki:posrebrzany (Vespertilio murinus), pozłocisty (Eptesicus nilssonii).Nocki:duży (Myotis myotis),rudy (Myotis daubentonii).Wilk (Canis lupus).Ryś (Lynx lynx).Niedźwiedź (Ursus arctos). Wydra (Lutra lutra). Tchórz (Mustela putorius). Kuna leśna (Martes martes).Jeleń (Cervus elaphus).Sarna (Capreolus capreolus)Załącznik nr 4WSKAZANIE OBSZARÓW OBJĘTYCH OCHRONĄ ŚCISŁĄ, CZYNNĄ I KRAJOBRAZOWĄLp.Rodzaj ochronyLokalizacja1)Powierzchnia ogółem w ha1Ochrona ścisłaOddziały – 4a, b, c, d, f, 5a, b, c, 6a, b, c, d, 7f, 8a, b, c, 9b, c, 12a, b, c, d, 13a, b, c, 14a, b, c, 15a, b, 16a, b, c, d, 17a, b, c, 20a, b, c, 21a, b, 24a, b, c, d, 25a, b, c, d, f, 26a, b, c, d, f, g, 27a, b, c, 28a, b, c, d, 30a, b, c, d, f, g, 33a, b, c, d, 34a, b, c, d, f, 35a, b, c, d, f, 39c, 40a, b, c, 41a, b, 53a, b, c, d, f, 54a, 55a, b, c, d, f, g, 57b, 58b, 59b, c, d, f, g, h, 60a, 61a, b, c, 63a, b, c, 64a, b, c, d, g, 65b, 66b, c, d, 67a, b, 68a, b, c, 69a, b, 70a, b, c, d, 71a, b, 72a, b, 73a, b, 74a, b, c, 75a, b, 81a, b, c, d, 82a, b, c, d, f, g, 83a, b, 84a, 85b, 86a, b, c, d, f, 87a, b, c, d, 89a, 90a, b, c, d, 91a, b, c, d, f, 92a, b, c, d, 93b, c, d, 94a, 95a, b, c, 96a, c, f, g, h, 97a, b, c, d, f, 98a, b, 99a, b, 100a, 101a, 102a, b, c, d, 103a, 104a, b, 105a, b, d, f, g, 106a, b, c, d, g, h, 113a, b, c, f, g, h, i, j, k, 115a, b, c, d, 117a, b, 118a, b, 122a, 123a, b, 124a, b, 125a, 126a, b, 127a, b, 133a, b, 134a, 135a, 136a, b, c, d, 137a, b, c, d, f, 138a, b, c, 139a, b, 140a, b, c, d, 141a, b, 142a, b, c, 143a, b, 144a, b, c, 151a, b, c, 152a, 153a, b, c, 154a, b, c, d, 155a, b, c, 156a, b, d, 157a, b, d, 158a, b, c, 159a, b, c, d, 160a, b, 164a, 165a, 166a, b, 167a, 168a, b, 169a, b, 170a, 171a, 172a, b, c, 177a, b, c, 178a, b, c, 179a, b, c, 180a, b, c, 184a, b, c, d, f, g, h, 185a, b, d, f, 186b, c, 187a, b, c, 188a, b, c, d, 189a, b, c, 190a, 193a3 611,072Ochrona czynnaOddziały – 1a, b, c, 2a, b, c, d, f, g, h, 3a, b, c, d, f, 7a, b, c, d, 9a, 10a, b, c, 11a, b, c, d, f, g, h, 18a, b, c, 19a, b, 22a, b, c, d, f, g, h, 23a, b, c, 25g, h, 29a, b, 30h, 31a, 32a, b, c, d, f, g, h, 36a, b, c, d, f, g, 37a, b, c, d, f, g, h, 38a, b, c, d, 39a, b, 42a, b, c, d, 43a, b, c, d, f, 44a, b, c, d, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, 45a, b, c, d, f, g, 46a, b, c, d, f, 47a, b, c, d, 48a, b, c, d, f, 49a, b, c, d, f, 50a, b, c, d, f, 51a, b, c, d, f, 52a, b, c, 56a, b, c, d, f, g, h, i, 57a, 58a, 59a, 60b, 62a, b, c, d, f, 64f, 65a, 66a, f, 68d, f, 71c, d, 72c, d, 73c, d, 74d, 75c, 76a, b, c, 77a, b, c, d, f, g, 78a, b, 79a, b, c, d, f, 80a, b, c, 85a, 88a, b, c, d, f, g, 93a, f, 96b, d, 101b, 105c, 106f, i, 107a, b, c, d, f, g, h, i, j, k, l, 108a, b, c, d, f, 109a, b, 110a, b, c, d, f, 111a, b, c, d, f, 112a, b, 113d, 114a, b, c, 116a, b, c, 119a, b, 120a, 121a, 122b, 123c, d, 128a, b, 129a, b, c, 130a, b, c, d, 131a, b, c, d, 132a, b, c, d, f, 133c, 135b, 136f, 145a, b, c, d, f, g, h, i, j, k, l, m, n, 146a, b, c, d, f, 147a, b, c, 148a, b, c, d, 149a, b, c, d, 150a, b, 156c, 157c, 161a, b, c, d, f, g, 162a, b, c, 163a, 164b, 173a, b, 174a, b, c, d, 175a, b, c, d, f, 176a, b, 181a, b, c, d, f, g, h, 182a, b, c, d, f, g, h, i, 183a, b, c, d, f, g, h, i, j, k, l, 185c, 186a, 189d, 190b, 191a, b, 192a, b, c, d, f, g, 194a, b, c, 195a, b, c, d, f, 196a, b, c, d, f, 197a, b, c, d, f, g, h, i, 198a, b, c, d, f, 199a, b, c, d, f, g, h, i, j, 200a, b, 201a, b, c, d, 202a, 203a, b, c, 204a, b, 205a, b, c, d, 206a, b, c, d, f, g, 207a, b, c, d, f, g, 208a, b, c, d, f, g, h, 209a, b, c, 210a, b, c, d, f, g, h, i, j, k, l, m, n, o, s2 877,233Ochrona krajobrazowa1. Obręb ewidencyjny Konina – 2557, 2583, 2584, 5353, 5354, 5355, 5356, 5357, 5358, 5359, 5360, 5361, 5362, 5363, 5364, 5365, 5366, 5367, 5368, 5369, 5370, 5371, 5372, 5373, 5374, 5375, 5376, 5377, 5378, 5379, 5380, 5381, 5382, 5383, 5384, 5385, 5386, 5387, 5388, 5389, 5392, 5393, 5394, 5395, 5396, 5397, 5398, 5400, 5402, 5403, 5404, 5405, 5406, 5407, 5408, 5409, 5410, 5412, 5413, 5414, 5415, 5416, 5417, 5418, 2556/1, 2556/2, 5391/1, 5391/2, 5411/1, 5411/2, 5411/3.2. Obręb ewidencyjny Lubomierz – 4821, 4822, 4927, 4928, 4929, 4930, 4931, 4932, 4933, 4934, 4935, 4936, 4937, 4938, 4939, 4940, 4941, 4942, 4943, 4944, 4946, 4961, 4962, 4963, 4964, 4971, 4973, 4974, 4975, 4976, 4977, 4979, 4981, 4982, 4983, 4984, 4985, 4986, 4987, 4988, 4989, 4990, 4991, 4992, 4993, 4994, 4995, 4996, 4997, 4998, 4999, 5000, 5001, 5002, 5003, 5004, 5005, 5006, 5007, 5008, 5009, 5010, 5011, 5012, 5013, 5014, 5015, 5016, 5020, 5022, 5023, 5024, 5025, 5026, 5027, 5028, 5029, 5031, 5032, 5033, 5034, 5035, 5036, 5037, 5038, 5039, 5040, 5042, 5043, 5044, 4978/1, 4978/2, 4980/1, 4980/2, 5017/1, 5017/2, 5017/3, 5018/1, 5018/2, 5018/3, 5018/4, 5018/5, 5019/1, 5019/2, 5021/1, 5067/2. 3. Obręb ewidencyjny Łopuszna – 224, 225, 226, 227, 230, 231, 233, 238, 239, 243, 246, 303, 307, 310, 312, 319, 325, 330, 331, 332, 333, 348, 2372, 2373, 2374, 2375, 2379, 2380, 2382, 2383, 2721, 2792, 2795, 2796, 2797, 2816, 2819, 2821, 2822, 2823, 2827, 2828, 2840, 2841, 2842, 2843, 4154, 4163, 4164, 4165, 4166, 2381/1, 2381/2, 2381/3, 2384/1, 2384/2, 2384/3, 2720/1, 2720/2, 2793/3, 2793/4, 2799/1, 2799/2, 2799/3, 2800/1, 2800/2, 2800/3, 2801/1, 2802/1, 2802/2, 2802/3, 2802/4, 2804/1, 2804/2, 2804/3, 2804/4, 2804/5, 2807/1, 2807/2, 2808/1, 2809/1, 2809/2, 2810/1, 2810/2, 2811/3, 2811/4, 2814/1, 2814/2, 2814/3, 2814/4, 2815/1, 2815/4, 2815/5, 2815/6, 2815/7, 2815/8, 2818/1, 2818/2, 2818/3, 2818/4, 2820/1, 2820/2, 2820/3, 2820/4, 2824/9, 2824/10, 2824/11, 2824/12, 2830/1, 2839/1, 2839/2, 2839/3, 2839/4, 2844/1, 2844/2, 4152/2, 4153/1, 4153/2, 4153/3, 4155/1, 4155/2, 4157/1, 4162/1, 4167/1, 4167/2, 4206/1, 2824/13, 2824/15, 2824/16, 2824/17, 2824/18, 2824/19, 2824/20, 2824/21, 2824/22, 2824/23, 2829/31, 2829/32, 2829/33, 2829/34, 2829/35, 2829/36, 4188/218.4. Obręb ewidencyjny Ochotnica Górna – 1127, 1130, 1175, 1176, 1178, 1179, 1910, 1939, 1940, 14398, 14399, 14401, 14402, 14405, 14408, 14647, 14387/7, 14387/9, 14388/1, 14388/2, 14388/3, 14388/5, 14388/6, 14388/7, 14397/139, 14397/140, 14397/69, 14397/70, 14397/71, 14397/72, 14397/73, 14397/74, 14397/75, 14400/1, 14400/2, 14400/3, 14404/3, 14404/4, 14404/5, 14404/6, 14406/1, 14406/2, 14411/1, 14411/12, 14411/13, 14411/14, 14411/15, 14411/16, 14411/17, 14411/19, 14411/2, 14411/21, 14411/22, 14411/23, 14411/24, 14411/25, 14411/26, 14411/27, 14411/28, 14411/29, 14411/3, 14411/30, 14411/31, 14411/32, 14411/33, 14411/34, 14411/35, 14411/36, 14411/37, 14411/38, 14411/39, 14411/4, 14411/40, 14411/41, 14411/42, 14411/43, 14411/44, 14411/45, 14411/46, 14411/47, 14411/48, 14411/49, 14411/5, 14411/50, 14411/51, 14411/52, 14411/53, 14411/54, 14411/55, 14411/7, 14411/9, 14413/1, 14413/10, 14413/11, 14413/12, 14413/13, 14413/14, 14413/15, 14413/16, 14413/17, 14413/2, 14413/20, 14413/21, 14413/22, 14413/23, 14413/25, 14413/26, 14413/27, 14413/28, 14413/29, 14413/3, 14413/30, 14413/31, 14413/32, 14413/33, 14413/34, 14413/35, 14413/36, 14413/37, 14413/38, 14413/39, 14413/4, 14413/40, 14413/41, 14413/44, 14413/45, 14413/46, 14413/47, 14413/48, 14413/49, 14413/5, 14413/50, 14413/6, 14413/7, 14413/8, 14413/9, 14484/1129, 14484/1137, 14484/1138, 14484/1216, 14484/1217, 14484/1247, 14484/1248, 14484/1249, 14484/1250, 14484/1251, 14484/539, 14484/723, 14484/724, 14484/856, 14484/857, 14484/858, 14484/859, 14484/860, 14484/861, 14484/864, 14484/865, 14484/869, 14484/870, 14493/1, 14493/2, 14627/120, 14627/121, 14627/122, 14627/123, 14627/124, 14627/53, 14630/2, 14630/3, 14643/10, 14643/11, 14643/14, 14643/15, 14643/19, 14643/20, 14643/21, 14643/22, 14643/23, 14643/24, 14643/25, 14643/26, 14643/4, 14643/6, 14643/7, 14643/8, 14643/9, 14645/10, 14645/11, 14645/12, 14645/13, 14645/14, 14645/15, 14645/16, 14645/17, 14645/18, 14645/19, 14645/20, 14645/21, 14645/3, 14645/5, 14645/6, 14645/7, 14645/8, 14646/10, 14646/11, 14646/17, 14646/18, 14646/19, 14646/20, 14646/22, 14646/23, 14646/24, 14646/26, 14646/27, 14646/28, 14646/29, 14646/3, 14646/30, 14646/31, 14646/32, 14646/33, 14646/34, 14646/35, 14646/36, 14646/4, 14646/6, 14646/7, 14646/8, 14646/9, 14648/1, 14648/10, 14648/2, 14648/3, 14648/4, 14648/5, 14648/6, 14648/7, 14648/8, 14648/9.5. Obręb ewidencyjny Olszówka – 4691, 4692, 4693, 4694, 4695, 4696, 4697, 4698, 4690/1, 4690/2.6. Obręb ewidencyjny Poręba Wielka – 2475, 2476, 2477, 2478, 2479, 2480, 2482, 4183, 4184, 4185, 4186, 4187, 4189, 4190, 4191, 4192, 4193, 4194, 4195, 4196, 4199, 4200, 4202, 4205, 4207, 4208, 4209, 4211, 4212, 4213, 4214, 4215, 4216, 4217, 4218, 4219, 4220, 4221, 4222, 4223, 4224, 4225, 4226, 4227, 4228, 4229, 4231, 4232, 4233, 4234, 4235, 4236, 4237, 4238, 4241, 4242, 4243, 4244, 4245, 4246, 4247, 4248, 4249, 4250, 4251, 4252, 4253, 4254, 4255, 4256, 4258, 4259, 4260, 4261, 4262, 4263, 4264, 4265, 4266, 4267, 4268, 4269, 4270, 4271, 4272, 4273, 4274, 4276, 4277, 4278, 4279, 4280, 4281, 4283, 4284, 4285, 4286, 4287, 4288, 4290, 4291, 3702/1, 3702/2, 3764/1, 3765/1, 3765/2, 3765/3, 3766/1, 3766/2, 3766/3, 3767/1, 3767/2, 3767/3, 4188/1, 4188/2, 4188/3, 4188/4, 4197/1, 4197/2, 4198/1, 4198/2, 4201/1, 4201/2, 4203/1, 4203/2, 4204/1, 4204/2, 4206/1, 4206/2, 4210/1, 4210/2, 4210/3, 4230/1, 4230/2, 4282/1, 4282/2, 4334/131/, 4334/131/4, 4335/132/2, 4335/132/5, 4335/132/6, 4339/136/2, 4349/2, 4352/131/6, 4354/137/4, 210p, r.7. Obręb ewidencyjny Zasadne – 1439, 1440, 1441, 1442, 1443, 1444, 1445, 1446, 1447, 1477, 1479, 1480, 1482, 1483, 1484, 1485, 1486, 1487, 1488, 1489, 1490, 1491, 1493, 1494, 1496, 1497, 1481/1, 1598/144541,55Razem7029,851) Ekosystemy leśne i nieleśne lądowe podzielone są na oddziały oznaczone liczbami i pododdziały oznaczone literami. Podział ten jest zgodny z mapą przeglądową Parku, w skali 1:20000, według stanu na 1 stycznia 1998 r. Mapy znajdują się w siedzibie Parku w miejscowości Poręba Wielka. W przypadku gruntów stanowiących własność prywatną, które znalazły się w obszarze ochrony krajobrazowej, numery działek ewidencyjnych oznaczono liczbami. Podział ten jest zgodny z mapą ewidencyjną dla obrębów: Konina, Lubomierz, Olszówka, Poręba Wielka i Zasadne w skali 1:2000 oraz dla obrębów Łopuszna i Ochotnica w skali 1:2880.Załącznik nr 5USTALENIE MIEJSC UDOSTĘPNIANYCH W CELACH REKREACYJNYCH, Z PODANIEM MAKSYMALNEJ LICZBY OSÓB MOGĄCYCH PRZEBYWAĆ JEDNOCZEŚNIE W TYCH MIEJSCACHMiejsca udostępniane w celach rekreacyjnychLp.Miejsca udostępnianeMaksymalna liczba osób mogących przebywać jednocześnie w danym miejscu1Polany - Tobołów, Starmaszka900 2Miejsce utwardzone na polanie Trusiówka150 UZASADNIENIEZarządzenie Ministra Środowiska w sprawie zadań ochronnych dla Gorczańskiego Parku Narodowego, zwanego dalej „Parkiem”, stanowi wykonanie upoważnienia zawartego w art. 22 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 oraz art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651 i 1935). Zgodnie z przepisami przywołanej ustawy zadania ochronne dla parku narodowego ustanawia minister właściwy do spraw środowiska w drodze zarządzenia. Identyfikacja istniejących i potencjalnych zagrożeń wewnętrznych i zewnętrznych oraz zakres zadań ochronnych zostały opracowane w formie tabelarycznych zestawień (załączniki nr 1 i 2). W zestawieniach określono zagrożenia oraz sposoby i zakres prowadzenia zabiegów w ramach ochrony ścisłej, czynnej i krajobrazowej z podaniem lokalizacji, rozmiaru (metry, hektary, itp.) oraz określeniem ekosystemów, w których mają być wykonane. Dla wybranych gatunków zwierząt i roślin określono rodzaj zadań ochronnych oraz sposób prowadzenia zabiegów w ramach ochrony ścisłej, czynnej i krajobrazowej (załącznik nr 3). Mając na uwadze fakt, iż w Parku ochrona przyrody ma pierwszeństwo przed wszystkimi innymi zadaniami, znając zagrożenia wewnętrzne i zewnętrzne przyrody Parku i uwzględniając jego specyfikę, przewidziano różnorodne działania ochronne i monitoringowe. Planowane w poprzednich latach udostępnianie części Parku w celach naukowych oraz dla zwiedzających, którzy korzystać będą z istniejących od lat szlaków turystycznych, ścieżek spacerowych i edukacyjnych, szlaków rowerowych i konnych oraz miejsc przeznaczonych do biwakowania, znajdzie się w odrębnym zarządzeniu dyrektora Parku. W niniejszym zarządzeniu znalazła się natomiast regulacja dotyczący udostępniania Parku w celach rekreacyjnych, wraz z określeniem maksymalnej liczby osób mogących przebywać jednocześnie w tych miejscach (załącznik nr 5).Projektowane na lata 2016-2018 zadania ochronne wpisują się w długoterminową wizję ochrony Parku, są od kilkunastu lat kontynuowane, poszerzane w oparciu o nową wiedzę przyrodniczą i dotyczą wielu elementów ekosystemu. Wynika to z kompleksowego podejścia do procesów przyrodniczych. Do najbardziej istotnych celów należy przede wszystkim zachowanie pozostałości Puszczy Karpackiej, tworzonej przez zróżnicowane wiekowo obszary lasu o naturalnym, niekiedy nawet pierwotnym charakterze, reprezentujące niemal wszystkie postacie leśnych fitocenoz górskich, jakie wykształciły się w Beskidach. Z uwagi na wielopłaszczyznowe podejście do ochrony ekosystemów, w Parku wyróżniono trzy kategorie ochrony - ochronę ścisłą, czynną i krajobrazową. Obszary ochrony ścisłej zajmują 51 % powierzchni Parku. Zaprojektowane działania, w szczególności w ekosystemach leśnych, są uzupełnieniem naturalnych procesów przyrodniczych. W przypadku polan reglowych podejmowane działania wynikają z potrzeby ich zachowania, gdyż zachodzące tam samoistnie procesy sukcesji (zarastanie) zmieniłyby ekosystemy nieleśne w kierunku niezgodnym z przyjętymi założeniami i celami ochrony przyrody. Zadania ochronne mają charakter optymalny i w znacznej części zostały opracowane na podstawie materiałów planistycznych, przygotowywanych na potrzeby planu ochrony Parku, a także w oparciu o wyniki monitoringu przyrodniczego prowadzonego na terenie Parku od kilkunastu lat. Zostały one zaprojektowane przez zespół pracowników, posiadających odpowiednie przygotowanie merytoryczne i praktyczne. Wskazane zadania podlegały także szczegółowemu omówieniu przez członków Rady Naukowej Parku, którzy po uwzględnieniu wniesionych zastrzeżeń, zaopiniowali je pozytywnie. Należy dodać, iż zarówno projektujący zadania ochronne, jak i niektórzy opiniujący, byli autorami poszczególnych części – operatów planu ochrony Parku, który powstał pod koniec lat 90. i obowiązywał do roku 2002. Zadania ochronne Parku od 2008 roku są czasowo zamieszczane wraz z objaśnieniami na stronie internetowej Parku. Zadania na lata 2016-2018 również zostaną udostępnione dla ogółu społeczeństwa. Obszar ochrony ścisłej, w którym dominują ekosystemy leśne, stanowi teren referencyjny do obserwacji naturalnych, dynamicznych procesów oraz układów przyrodniczych. W granicach tej kategorii ochrony znajdują się także ekosystemy podlegające sukcesji (niektóre polany reglowe), jak i regeneracji (znaczny areał borów górnoreglowych). W obszarach ochrony ścisłej prowadzone są przede wszystkim badania naukowe i monitoring przyrodniczy, ale konieczne jest również usprawnianie ruchu turystycznego. W Gorczańskim Parku Narodowym monitoringiem objęte są szczególnie owady kambiofagiczne, na które zwraca się dużą uwagę, ze względu na znaczny udział świerka sztucznego pochodzenia w składzie gatunkowym drzewostanów. Park należy do nielicznej grupy obszarów w Polsce, gdzie prowadzone są długoterminowe badania ekologiczne z użyciem pułapek feromonowych na stałych powierzchniach badawczych. Pozwala to na ocenę dynamiki liczebności populacji monitorowanych gatunków oraz wyciąganie wniosków odnośnie podejścia do problemu ewentualnych gradacji kambiofagów na obszarach objętych ochroną czynną, szczególnie w odniesieniu do prowadzonej na nich przebudowy drzewostanów. Na obszarach znajdujących się w granicach ochrony czynnej projektowane zadania mają przede wszystkim na celu stopniową przebudowę drzewostanów, polegającą na właściwym dostosowaniu ich składów gatunkowych do warunków siedliska, z wykorzystaniem pierwszeństwa dla procesów naturalnych. W ekosystemach nieleśnych, w ramach ich czynnej ochrony, celem działań jest zatrzymanie niekorzystnych tendencji w zmianach szaty roślinnej i świata zwierząt, w związku z zaniechaniem gospodarczego użytkowania tych terenów. W tej części Parku prowadzone są także inne działania, związane, m.in. z poprawą warunków bytowania zwierząt rzadkich i chronionych (w tym dużych drapieżnych ssaków i ptaków, płazów i gadów, a także entomofauny), usprawniające ruch turystyczny (remonty szlaków, tablic informacyjnych, schronów, ławek, drogowskazów, itp.) oraz utrzymania obiektów stanowiących dziedzictwo kulturowe. Dla strefy ochrony krajobrazowej głównym celem zadań ochronnych jest zatrzymanie zmian sukcesyjnych na polanach reglowych poprzez ich wypas, nawożenie, koszenie i usuwanie krzewów. Uzupełnieniem są tu również zadania z zakresu ochrony fauny, regulacji ruchu turystycznego oraz niezbędnych remontów dróg i szlaków.Wszystkie realizowane działania ochronne zmierzają do zachowania, bądź odtworzenia różnorodności biologicznej gatunków oraz siedlisk przyrodniczych.W ekosystemach leśnych Parku, zajmujących około 95 % jego powierzchni, zaplanowano prace monitoringowe, dotyczące głównie populacji owadów kambiofagicznych, w tym przede wszystkim kornika drukarza. W obszarach ochrony czynnej, wyszczególnionych w załączniku nr 2 (głównie w podkategoriach ochrony czynnej stabilizującej i  renaturalizacyjnej oraz w części wydzieleń w podkategorii ochrony czynnej zachowawczej), w przypadku uznania za konieczne, zakłada się możliwość ingerencyjnego usuwania drzew zasiedlonych (tzw. posuszu czynnego) przez kornika drukarza i inne kambiofagi, w celu ograniczenia ich populacji i spowolnienia procesu rozpadu drzewostanów świerkowych oraz innych drzewostanów z dużym udziałem świerka. Podejmowane do tej pory działania, pozwalają na stwierdzenie, iż uzyskane opóźnienie czasowe sprzyja stopniowej, naturalnej (z odnowień pochodzenia naturalnego) regeneracji drzewostanów. Działania te są istotne również z uwagi na fakt, iż tereny objęte ochroną częściową znajdują się na peryferiach Parku, na granicy z lasami innej własności, powodując wzajemne oddziaływania na ich stan sanitarny. Ograniczanie populacji kambiofagów świerka prowadzone jest tylko w obszarach ochrony czynnej i krajobrazowej (w obszarze ochrony ścisłej, pewną redukcję populacji kornika powoduje jego monitoring z użyciem pułapek feromonowych). W przypadkach nieznacznego natężenia żerów kornika całkowitemu wyłączeniu z tego zabiegu podlegają tereny zaliczane do ochrony czynnej zachowawczej, które ze względu na duży stopień naturalności są z zasady traktowane podobnie jak tereny objęte ochroną ścisłą. W ramach zwalczania kambiofagów świerka, w przypadku drzew stojących, usuwany jest wyłącznie posusz czynny, zawierający różne stadia rozwojowe tych owadów. W przypadku drzew powalonych postępowanie ulega nieznacznej modyfikacji. W warunkach Parku całość powstałych w ciągu jednego roku wiatrołomów i wiatrowałów jest zasiedlana przez owady kambiofagiczne jeszcze w tym samym sezonie wegetacyjnym. Ponieważ proces zasiedlania tych drzew jest rozłożony w czasie i trwa niekiedy kilka miesięcy, również usuwanie powalonych drzew następuje stopniowo, w miarę ich zasiedlania. Szacowana w oparciu o dane z lat poprzednich, roczna ilość usuwanego posuszu czynnego, będzie się kształtowała w przedziale od 4 000 m3 do 7 000 m3.Z uwagi na niedostateczną liczbę dużych drapieżników, a w szczególności wilka, konieczną może być kontynuacja regulacji liczebności populacji jelenia. Sprzyjające warunki bytowania dla tego gatunku na terenie Parku, w powiązaniu z brakiem możliwości oddziaływania na wzrost populacji drapieżników, doprowadziły do znacznego zagęszczenia populacji jelenia i zwiększenia jego presji na drzewostany, w tym na młode pokolenie lasu. W Parku bytuje około 300 sztuk jeleni, co znacznie przekracza pojemność żywieniową jego ekosystemów, wyliczoną na około 180 osobników. Powoduje to w konsekwencji duże szkody w uprawach i młodnikach, takie jak zgryzanie pędów wierzchołkowych, łamanie drzewek, ich spałowania i osmykiwania, co w szczególności dotyczy odnowień jodłowych. Nasilenie szkód posiada szczególne znaczenie w  sytuacji postępującego obecnie, gwałtownego rozpadu drzewostanów świerkowych oraz drzewostanów z dużym udziałem świerka, położonych w reglu górnym i strefie przejściowej między reglami. Konieczne jest zatem wzmożenie ochrony odnowień przed uszkodzeniami. Od wielu lat prowadzona jest ochrona młodego pokolenia lasu przed jeleniami (głównie odnowień naturalnych, złożonych z jodły, buka i jawora). Prace wykonywane są z wykorzystaniem zabezpieczeń mechanicznych, jak również środków odstraszających – repelentów. Faktyczna wielkość redukcji liczebności populacji jelenia będzie skorygowana w oparciu o analizę uwarunkowań ekologicznych, a w szczególności inwentaryzację wyrządzanych szkód oraz liczebności zwierząt. W ocenie uwzględniane także będą relacja drapieżnik-ofiara, możliwości migracyjne zwierząt (ocena areału osobniczego) oraz zjawisko naturalnej śmiertelności. W przypadku stwierdzenia dużej aktywności drapieżników (wilk, ryś) lub innych czynników powodujących naturalne ograniczanie populacji jeleniowatych o tzw. przyrost zrealizowany, redukcja zostanie ograniczona bądź całkowicie wstrzymana. Na obszarze Parku nie wprowadza się z zasady odnowień sztucznych, wykorzystując głównie naturalny potencjał odnowieniowy drzewostanów. Wyjątek stanowią powierzchnie dużych luk w drzewostanach świerkowych niżej położonych, gdzie od kilku lat brak jest odnowienia naturalnego, zaś miejsca takie są opanowywane przez jeżyny i trzcinnik. W skali drzewostanów Parku są to jednak przypadki sporadyczne, obejmujące niewielkie powierzchnie. Odnowienia sztuczne w Parku wspomagają jedynie procesy odnowienia naturalnego. Niezwykle ważny jest w tym przypadku aspekt edukacyjny zabiegów. Społeczeństwo ma możliwość zapoznania się ze sposobami ochrony czynnej w Parku oraz obserwowania metod odtwarzania ekosystemów leśnych. Założone uprawy uzyskane z odnowień sztucznych wymagają przez pewien okres pielęgnacji, by możliwe było osiągnięcie przewidywanego celu ochrony. Przez ekosystemy leśne Parku prowadzi wiele dróg stokowych, z których część jest udostępniona dla ruchu turystycznego, a ich niektórymi odcinkami poprowadzone zostały również ścieżki edukacyjne. Ze względu na bezpieczeństwo wszystkich użytkowników, konieczne jest dbanie o ich właściwy stan techniczny. Pozwala to również unikać zniszczeń w świecie flory i fauny, które mają miejsce podczas obchodzenia przez turystów uszkodzonych odcinków dróg. W dalszym ciągu konieczne jest usuwanie z dróg i szlaków powalonych drzew (z pozostawieniem ich w ekosystemie), które utrudniając przejście lub przejazd, wymuszając powstawanie obejść, w konsekwencji mogą powodować również wejścia w obszary nieudostępniane Parku. Konieczne będzie również usuwanie martwych drzew stojących stanowiących posusz kornikowy oraz drzew silnie nachylonych, rosnących na obrzeżu dróg i szlaków, które z uwagi na możliwość niekontrolowanego wywrócenia się z powodu wiatru lub śniegu, zagrażają bezpieczeństwu ich użytkowników. Planuje się kontynuację wystawiania tablic informacyjnych, czytelne oznakowanie przebiegu szlaków turystycznych, montaż ramp na drogach wjazdowych, jak również prowadzenie w terenie patroli w celu ograniczenia niekontrolowanych wejść osób nieupoważnionych na chronione obszary.Ekosystemy nieleśne zajmują w Parku około 5% powierzchni. Od kilkunastu lat kontynuowane są w nich różnorodne zabiegi ochronne, które mają stanowić alternatywę dla dawnego użytkowania gospodarczego (kośnego lub pasterskiego) oraz ograniczać degradację zbiorowisk (zanik zbiorowisk roślinnych, gatunków flory i fauny). Najważniejszymi zadaniami z zakresu ich czynnej ochrony, są: mechaniczne i ręczne koszenia roślin zielnych, usuwanie niepożądanych drzew i krzewów z powierzchni polany, kształtowanie biogrup i stref ekotonowych oraz próba wykorzystania kompostu do nawożenia polan. Biomasa pozyskana z koszeń na poszczególnych polanach, odkładana uprzednio w pryzmy, po uzyskaniu właściwego stopnia rozkładu będzie rozrzucana na ich powierzchni. Zabieg ten przyczyni się do poprawy zasobności siedlisk, hamując proces zanikania wielu gatunków roślin (m. in. krokusa i mieczyka dachówkowatego). Uzupełnieniem wymienionych zabiegów w obszarze ekosystemów nieleśnych, jest wypas owiec i bydła, który z przyczyn ekonomicznych ma już tylko niestety charakter kulturowy, a który reaktywowany został przez Park kilka lat temu. Obecnie owce wypasane są głównie na niżej położonych terenach, w pobliżu wsi. Sporadycznie stada są wprowadzane na niektóre polany. Z uwagi na znaczne rozdrobnienie polan, brak bezpośredniego dostępu do wody i elektryczności oraz czynniki natury ekonomicznej, okoliczni bacowie nie są zainteresowani prowadzeniem tu wypasu. Wyjątkiem jest Hala Długa pod Turbaczem, gdzie po nabyciu przez Park znacznego jej obszaru wraz z budynkami gospodarczymi, udało się przywrócić pasterstwo (chociaż w mocno ograniczonej formie), w postaci tzw. wypasu kulturowego. Koszenie polan jest obecnie jedynym, skutecznym rozwiązaniem, pozwalającym na czynną ich ochronę przed zarastaniem, pozwalając równocześnie chronić rzadkie gatunki roślin i zwierząt z nimi związane. W celu ochrony szczególnie cennych elementów flory polan projektuje się okresowe grodzenie powierzchni, które do czasu obsiewu nasion nie będą wypasane i koszone. Na polanach reglowych prowadzony jest od kilu lat monitoring zbiorowisk roślinnych i gatunków flory oraz fauny. Dla celów porównawczych konieczne jest również czasowe grodzenie części tych powierzchni. Czynnej ochronie gadów na górskich polanach służą układane kopce i murki z kamieni, z trocinami i fragmentami drewna wewnątrz. Stanowią one dogodne miejsca rozrodu i bytowania dla kilku gatunków należących do tej gromady, a występujących w Gorcach. Ekosystemy wodne w Parku zajmują tylko 0,28 % jego powierzchni. W ich skład wchodzi przede wszystkim dobrze rozwinięta sieć źródeł i górskich potoków, ale również nieliczne, małe zbiorniki ze stagnującą wodą, które niestety stosunkowo szybko zanikają w wyniku procesów wypłycania i zamulania. Zbiorniki te, powstają zazwyczaj w sposób naturalny w wyniku procesów osuwiskowych lub zmian przebiegu koryta rzek. Są niezbędne jako miejsca rozrodu i bytowania licznych gatunków płazów i bezkręgowców wodnych występujących na obszarze Parku. W przypadku ich niedoboru lub braku, zwierzęta zasiedlają koleiny i inne zagłębienia z wodą, powstające okresowo, głównie na zabagnionych odcinkach dróg stokowych, szlaków turystycznych i ścieżek edukacyjnych. Narażone są w nich jednak na dużą śmiertelność w wyniku przypadkowego rozjeżdżania, rozdeptywania oraz wymywania w czasie gwałtownych opadów atmosferycznych. Od kilku lat Park prowadzi zabiegi polegające na likwidacji wspomnianych kolein i kałuż, przez utwardzenie i skuteczne odwodnienie powierzchni uczęszczanych dróg i szlaków. Jako alternatywę dla likwidowanych zagłębień i kałuż, w najbliższym ich otoczeniu odtwarzane są nowe zbiorniki, w których odpowiedni poziom wody jest zapewniony przez okresowe usuwanie namułów, zabezpieczanie przed wysychaniem i zacienieniem. Stanowią one już obecnie najważniejsze miejsca do rozrodu dla płazów oraz dużej grupy entomofauny wodnej. Niektóre z tych zbiorników, o większej powierzchni, są dodatkowo przystosowywane do prowadzenia obserwacji przyrodniczych, m.in. przez budowę specjalnych pomostów. Większość z omawianych obiektów została zaprojektowana i wykonana przy trasach ścieżek edukacyjnych, gdzie społeczeństwo ma możliwość poznawania związanych z nimi zagadnień przyrodniczych. Opisane zadania wykonywane są głównie w obszarach ochrony czynnej i krajobrazowej. Na terenie Parku znajdują się różne obiekty kultury materialnej, z których część służy ochronie przyrody. Niektóre wymagają remontów lub odbudowy, stąd konieczność ujęcia ich w planowanych działaniach na lata 2016-2018. W zarządzie Parku znajduje się zabytkowy park dworski hrabiów Wodzickich w Porębie Wielkiej wraz z kompleksem zabytkowych budynków. Celem zachowania we właściwym stanie drzew w tym parku oraz spełnienia wymogów bezpieczeństwa dla osób w nim przebywających, niezbędna jest konserwacja poszczególnych okazów z usunięciem zagrażających bezpieczeństwu publicznemu, cięcia pielęgnacyjne krzewów i podrostów, nasadzenia nowych egzemplarzy drzew czy krzewów, uzupełniających naturalne ubytki oraz usuwanie (z użyciem środków chemicznych) gatunku obcego – rdestowca ostrokończystego (Reynoutria japonica). W celu szerszego udostępnienia parku dworskiego do działań edukacyjnych, wykonano dwie altany edukacyjne, z których korzystać będą osoby przybywające do Parku, wokół których zaplanowano dokończenie utwardzania ścieżek spacerowych stanowiących część poprowadzonej tam wcześniej ścieżki edukacyjnej. Obszar Gorczańskiego Parku Narodowego to miejsce wielu wydarzeń historycznych, głównie z okresu II wojny światowej. Występują tu liczne ślady po obozach partyzanckich, mogiły i pomniki, miejsca katastrof lotniczych, ruiny po budynkach (tzw. gospodarstw wzorowych, szałasów pasterskich i osad funkcyjnych), dawne kopce graniczne i inne. Miejsca te i związane z nimi wydarzenia są w Parku dokumentowane i podlegają ochronie, wymagając jednak utrzymania przez różne zabiegi konserwatorskie w celu ich zachowania. Ochrona przyrody nieożywionej i gleb, oprócz ochrony zachowawczej ostańców i wychodni skalnych, polega głównie na wykonywaniu zabudowy przeciwerozyjnej, remontach urządzeń drogowych i nawierzchni na drogach stokowych, szlakach turystycznych i ścieżkach edukacyjnych wraz z ich czytelnym oznakowaniem. Wymienione działania mają na celu likwidację lub ograniczanie do minimum erozji, a także zahamowanie szybkiego spływu wód opadowych. Wykonanie wyżej opisanych zadań ochronnych przyczyni się nie tylko do zachowania walorów przyrodniczo-krajobrazowych, odtworzenia zniekształconych i zanikających ogniw rodzimej przyrody, ale również do utrzymania w należytym stanie infrastruktury, jaką dysponuje Park. Realizacja zadań ochronnych, określonych w załącznikach do zarządzenia, może być dostosowana do konieczności usuwania negatywnych skutków zjawisk żywiołowych w Parku. Przy realizacji poszczególnych zadań ochronnych zatrudniani będą mieszkańcy okolicznych miejscowości, co przyczyni się do ograniczenia lokalnego bezrobocia. Park stanowi jeden z elementów sieci obszarów Natura 2000. Przygotowane obecnie zadania na lata 2016-2018 uwzględniają wymóg zachowania we właściwym stanie ochrony występujących na terenie Parku siedlisk przyrodniczych oraz gatunków będących przedmiotami ochrony. Zaplanowane działania ochronne nie będą negatywnie oddziaływać na wyszczególnione w zarządzeniu przedmioty ochrony dla obszaru sieci Natura 2000. Zaplanowane działania ochronne w odniesieniu do obszaru Gorczańskiego Parku Narodowego znajdą swoje odzwierciedlenie w planowaniu szczegółowych działań ochronnych i monitoringu przyrodniczego dla integralnego z Parkiem obszaru Natura 2000. Zlecono w tym względzie przygotowanie projektu Planu Ochrony Parku i Planu Ochrony Obszarów Natura 2000 w granicach Parku, a także Planu Zadań Ochronnych obszaru Ostoja Gorczańska PLH120018. Sporządzenie powyższych dokumentów przewidziane jest w okresie najbliższych 3 lat, stąd też, do czasu ich zatwierdzenia, obowiązywać będą niniejsze zadania ochronne.)Minister Środowiska kieruje działem administracji rządowej – środowisko, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2015 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Środowiska (Dz. U. 1904 i 2095).– PAGE \* MERGEFORMAT 21 –<data wydania obwieszczenia><data ogłoszenia>Akt prawnyDĄBROWSKA AgataDĄBROWSKA Agata32015-12-30T10:26:00Z2015-12-30T10:57:00Z2015-12-30T10:57:00Z000<data wydania aktu>011285877153Microsoft Office Word0642179falseTytuł1Title1Akt prawnyp r o j e k t<nazwa organu>false89832falsefalse15.0000